Khái niệm 'cấm chạy liên tục' trên làn trái cao tốc hiểu thế nào cho đúng ?

Nhiều quốc gia quy định làn trái trên đường cao tốc chỉ dành cho việc vượt xe và tài xế không được lưu thông liên tục ở làn này. Tuy nhiên, khái niệm "chạy liên tục" hay "chiếm làn vượt" không được định nghĩa giống nhau ở mọi nơi. Có nước sử dụng các mốc thời gian để hướng dẫn người lái, trong khi phần lớn đánh giá dựa trên việc phương tiện có cản trở dòng xe phía sau hay không.

Tại Đức, nguyên tắc Rechtsfahrgebot (đi bên phải) yêu cầu các phương tiện phải lưu thông ở làn ngoài cùng bên phải khi điều kiện cho phép. Làn trái chỉ được sử dụng để vượt xe hoặc trong một số tình huống đặc biệt.

Tuy nhiên, pháp luật Đức cũng không bắt buộc tài xế vừa hoàn thành một lần vượt phải lập tức chuyển về làn phải, bởi việc đổi làn liên tục có thể làm tăng nguy cơ va chạm và khiến giao thông kém ổn định.

Trong thực tế, các tòa án Đức cùng Hiệp hội Ôtô Đức (ADAC) sử dụng "quy tắc 20 giây" như một hướng dẫn phổ biến. Theo đó, nếu sau khi vượt xe, người lái sẽ phải thực hiện thêm một lần vượt khác trong khoảng dưới 20 giây, họ có thể tiếp tục lưu thông ở làn trái mà không cần quay về làn phải rồi lại chuyển làn để vượt tiếp.

Ngược lại, nếu làn phải đủ thông thoáng để xe có thể chạy khoảng hơn 20 giây trước khi cần vượt phương tiện kế tiếp, tài xế phải chuyển về làn phải. Nói cách khác, chỉ khi sắp thực hiện thêm một lần vượt, xe mới được tiếp tục duy trì ở làn trái.

Quy tắc này giúp hạn chế việc chuyển làn liên tục nhưng vẫn ngăn tình trạng chiếm dụng làn vượt khi không còn nhu cầu sử dụng.

Đáng chú ý, mốc 20 giây không được ghi trực tiếp trong Luật giao thông đường bộ Đức. Đây là hướng dẫn được hình thành từ các phán quyết của tòa án và được ADAC sử dụng rộng rãi để diễn giải nguyên tắc "đi bên phải".

Khác với Đức, nhiều quốc gia như Mỹ, Singapore, Australia, Malaysia hay Philippines không quy định tài xế được phép đi ở làn vượt trong bao nhiêu giây hoặc bao nhiêu km.

Thay vào đó, cơ quan quản lý đánh giá dựa trên mục đích sử dụng làn đường và việc phương tiện có làm ảnh hưởng đến dòng giao thông phía sau hay không.

Tại Mỹ, nhiều bang áp dụng khái niệm impeding traffic (cản trở giao thông). Chẳng hạn, bang Washington quy định tài xế không được liên tục lưu thông ở làn trái theo cách khiến các phương tiện phía sau bị cản trở.

Điều này không đồng nghĩa với việc người lái phải lập tức trở về làn phải ngay sau mỗi lần vượt. Nếu phía trước vẫn còn nhiều xe chạy chậm và tài xế chuẩn bị vượt tiếp, họ vẫn có thể duy trì ở làn trái. Tuy nhiên, khi không còn nhu cầu vượt nhưng vẫn tiếp tục đi ở làn này, khiến các phương tiện phía sau không thể vượt đúng quy định, hành vi đó có thể bị xem là cản trở giao thông và bị xử phạt.

Nhiều quốc gia khác cũng áp dụng nguyên tắc tương tự. Tài xế chỉ nên sử dụng làn trái khi thực sự cần vượt xe và phải trở lại làn lưu thông thông thường ngay khi điều kiện an toàn cho phép. Nếu tiếp tục lưu thông ở làn vượt mà không còn mục đích vượt, đặc biệt khi làm cản trở xe phía sau, người điều khiển có thể bị xử lý với hành vi chiếm làn vượt hoặc cản trở giao thông, tùy theo quy định của từng nước.

Dù cách diễn giải khác nhau, điểm chung trong quy định của hầu hết các quốc gia là làn trái không phải là làn lưu thông thường xuyên. Việc xe chạy đúng tốc độ tối đa cho phép cũng không đồng nghĩa với quyền duy trì liên tục ở làn vượt.

Ngoại lệ chỉ được áp dụng trong một số trường hợp như mật độ phương tiện cao khiến các làn xe di chuyển song song với tốc độ tương đương, tránh chướng ngại vật, nhường xe đang nhập làn hoặc chuẩn bị thực hiện các thao tác theo quy định của từng quốc gia.

Nói cách khác, yếu tố quyết định không nằm ở việc xe chạy nhanh hay chậm, mà ở mục đích sử dụng làn trái. Khi không còn nhu cầu vượt và làn phải đủ điều kiện để lưu thông an toàn, tài xế cần chủ động trở về làn bên phải nhằm duy trì dòng xe thông suốt và giảm nguy cơ ùn tắc.