Đề xuất quy định làn sát dải phân cách giữa trên cao tốc là làn đường dành riêng cho xe vượt đang nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng giao thông. Giải pháp này được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để thói quen ôm làn trái chạy tốc độ thấp, nguyên nhân trực tiếp gây ùn tắc và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trên các tuyến giao thông huyết mạch.
Thực trạng ôm làn trái gây nút thắt cổ chai trên cao tốc
Thói quen di chuyển của một bộ phận người điều khiển phương tiện, đặc biệt là tài xế xe tải và xe khách, đang tạo ra nhiều bất cập trên các tuyến cao tốc Việt Nam. Việc các xe chạy ở tốc độ thấp nhưng liên tục bám làn ngoài cùng bên trái sát dải phân cách đã vô tình tạo nên những nút thắt cổ chai, khiến dòng xe phía sau bị cản trở và kéo dài hàng kilomet.
Từng có nhiều bài đăng tải trên các hội nhóm ghi nhận tại một số tuyến cao tốc miền Tây cho thấy có thời điểm các phương tiện di chuyển ở làn sát làn dừng khẩn cấp lại đạt tốc độ nhanh hơn hai làn bên trái. Việc các xe phía sau bị vô hiệu hóa khả năng vượt đúng quy định buộc họ phải chuyển làn liên tục, làm gia tăng nguy cơ va chạm giao thông ở tốc độ cao.
Nguyên tắc di chuyển trên làn vượt
Theo nội dung đề xuất từ Cục Cảnh sát giao thông, cơ chế vận hành trên cao tốc sẽ thay đổi căn bản ở phương thức phân làn. Làn đường ngoài cùng sát dải phân cách giữa sẽ được quy hoạch chuyên biệt cho mục đích vượt xe.
Tài xế di chuyển ở làn bên phải chỉ được phép chuyển sang làn này khi có nhu cầu vượt phương tiện phía trước. Ngay sau khi hoàn thành thao tác vượt, người lái bắt buộc phải di chuyển trở lại làn đường bên phải, tuyệt đối không được duy trì lưu thông liên tục trên làn vượt.
Tác động an toàn và ý kiến từ các hội nhóm
Hiện nay trên các hội nhóm vẫn còn nhiều nội dung bài đăng về vấn đề trên cho thấy nhiều người dùng tại Việt Nam đang hiểu sai làn trái là làn dành cho tốc độ cao và mặc định chỉ cần chạy trên tốc độ tối thiểu là có thể giữ làn suốt hành trình.
Theo đó việc lưu thông ở làn giữa trên các tuyến cao tốc 3 làn đường đem lại ba lợi ích cốt lõi. Thứ nhất, tầm quan sát của người lái rộng hơn, giảm rủi ro từ các sự cố ở dải phân cách ngược chiều. Thứ hai, khi gặp chướng ngại vật hoặc xe phía trước phanh gấp, tài xế có tới hai lựa chọn đánh lái tránh sang làn trái hoặc làn khẩn cấp, thay vì chỉ có một hướng rẽ phải như khi bám làn trái. Thứ ba, việc giải phóng làn trái giúp các xe phía sau không phải vượt bên phải, thao tác vốn chứa đựng nhiều góc khuất nguy hiểm trên các dòng xe tay lái bên trái.
Đề xuất triển khai đồng bộ và giải pháp hoàn thiện
Phương án bố trí làn vượt riêng nhận được sự đồng thuận rộng rãi từ dư luận và các cộng đồng lái xe vì đây là mô hình chuẩn hóa đã được nhiều quốc gia áp dụng thành công. Việc dành riêng một làn cho xe vượt không gây lãng phí hạ tầng mà giúp tối ưu hóa năng lực thông hành của toàn tuyến đường mà không cần mở rộng mặt đường.
Tuy nhiên, để quy định phát huy hiệu quả thực tế, cộng đồng cho rằng cơ quan quản lý cần thực hiện đồng bộ các giải pháp hạ tầng. Điều này bao gồm việc hoàn thiện hệ thống biển báo, vạch kẻ đường rõ ràng, đẩy mạnh giám sát thông qua hệ thống camera công nghệ và áp dụng chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với các trường hợp cố tình vi phạm quy định phân làn.