Bộ Công Thương hiện đang chính thức lấy ý kiến về dự thảo Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với trụ sạc và trạm sạc xe điện. Bước đi này diễn ra trong bối cảnh thị trường phương tiện điện hóa tại Việt Nam ghi nhận đà tăng trưởng nhanh chóng, đòi hỏi một khung pháp lý thống nhất để quản lý và vận hành hạ tầng kỹ thuật.
Thị trường phương tiện điện bức tốc
Dữ liệu công bố từ Bộ Công Thương cho thấy trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam tiêu thụ 17.536 ô tô thuần điện, chính thức vượt tổng sản lượng 15.676 xe của cả năm 2023. Trong đó, các dòng xe sản xuất và lắp ráp trong nước chiếm tỷ trọng chủ đạo với 17.482 chiếc.
Sự gia tăng nhanh chóng của các dòng xe điện kéo theo nhu cầu lớn về hạ tầng cung ứng năng lượng. Một mạng lưới sạc lớn tại Việt Nam hiện đã phát triển khoảng 150.000 cổng sạc với công suất thiết kế lên đến 360 kW. Thị trường ghi nhận sự tham gia của hàng loạt đơn vị sản xuất phương tiện như VinFast, Selex Motors, Dat Bike, Honda cùng đối tác hạ tầng V-Green, Foxconn. Nhiều doanh nghiệp năng lượng và bán lẻ gồm Petrolimex, PVOIL và MWG cũng đã tham gia phát triển trạm sạc thông qua các thỏa thuận hợp tác thương mại.
Thực trạng quản lý và những khoảng trống kỹ thuật
Mặc dù hạ tầng sạc mở rộng với tốc độ cao, hoạt động đầu tư và quản lý hiện vẫn đối mặt với nhiều bất cập do chưa có bộ tiêu chuẩn kỹ thuật dùng chung. Các dòng trụ sạc sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu đang lưu thông theo nhiều hệ tiêu chuẩn khác nhau.
Bên cạnh đó, các quy định kỹ thuật sau khi hoàn thành lắp đặt trạm sạc đang nằm rải rác ở nhiều lĩnh vực quản lý chuyên ngành như điện lực, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, đo lường, giao thông, môi trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Việc thiếu một quy chuẩn kỹ thuật thống nhất khiến các chủ đầu tư, đơn vị thiết kế và chính quyền địa phương gặp khó khăn trong việc xác định khoảng cách an toàn, thiết kế vị trí ô sạc, hệ thống thoát nước hay giải pháp chống va chạm cơ học.
Quy định kỹ thuật trong dự thảo quy chuẩn mới
Dự thảo quy chuẩn mới do Bộ Công Thương xây dựng hướng tới việc tạo ra một bộ yêu cầu kỹ thuật đồng bộ áp dụng cho toàn bộ hạ tầng trạm sạc. Các quy định không chỉ dừng lại ở chất lượng thiết bị trụ sạc mà còn bao quát hệ thống cấp điện, đấu nối grid, chất lượng điện năng, mặt bằng xây dựng, an toàn điện, phòng cháy chữa cháy, đo lường tính tiền và quy trình vận hành.
Về phạm vi áp dụng, bộ quy chuẩn tập trung điều chỉnh các trạm sạc đặt tại khu vực công cộng, điểm trông giữ xe tập trung, trạm dừng nghỉ giao thông và các khu vực có chức năng tương tự. Đối với các điểm sạc đặt bên trong nhà ở, chung cư, trung tâm thương mại hoặc bãi đỗ xe trong nhà, việc triển khai sẽ tiếp tục thực hiện theo các quy định chuyên ngành liên quan về xây dựng và phòng cháy chữa cháy.
Chuẩn hóa thị trường và định hình bộ lọc đầu tư
Việc đưa vào áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia sẽ chuẩn hóa hoạt động đo lường năng lượng và cơ chế tính phí, tạo cơ sở minh bạch cho các mô hình kinh doanh dịch vụ sạc công cộng tại Việt Nam.
Đối với các nhà đầu tư và doanh nghiệp vận hành, quy chuẩn mới được xem là một "bộ lọc" kỹ thuật khắt khe. Các đơn vị buộc phải nâng cấp tiêu chuẩn thiết bị và quy trình lắp đặt, giúp hạ tầng sạc phát triển an toàn, đồng bộ và bền vững trong giai đoạn phổ cập xe điện tiếp theo.