Bộ Xây dựng vừa chính thức ban hành Kế hoạch triển khai xây dựng Nền tảng quản lý hệ thống giao thông thông minh đường bộ (ITS Core) giai đoạn 2026 - 2030. Đây sẽ là nền tảng số cốt lõi nhằm tích hợp, xử lý dữ liệu thời gian thực từ tất cả các trung tâm điều hành tuyến cao tốc, hướng tới quản lý đồng bộ mạng lưới giao thông toàn quốc.
Chuyển đổi từ các hệ thống ITS riêng lẻ sang nền tảng tập trung
Hiện nay, việc vận hành hệ thống giao thông thông minh (ITS) tại Việt Nam vẫn diễn ra rời rạc tại từng tuyến cao tốc riêng biệt, thiếu sự liên thông dữ liệu giữa các khu vực và với trung tâm điều hành giao thông đô thị.
Để khắc phục tình trạng này, Bộ Xây dựng đã phê duyệt kế hoạch xây dựng kho dữ liệu tập trung, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và Big Data. Mô hình này giúp tự động hóa khâu phát hiện sự cố, dự báo lưu lượng xe và đề xuất giải pháp phân luồng giao thông theo thời gian thực trên quy mô toàn quốc.
Lộ trình hình thành nền tảng ITS Core đến 2030
Kế hoạch xây dựng ITS Core được chia làm 4 giai đoạn cụ thể. Trong giai đoạn 2026 - 2027, Bộ Xây dựng rà soát, ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật về giao thức kết nối, cấu trúc dữ liệu và xây dựng kiến trúc phần mềm tổng thể cùng hệ thống an toàn thông tin. Đến năm 2028, dự án sẽ phát triển các phân hệ lõi, đào tạo mô hình AI phân tích sự cố qua hình ảnh, dựng bản đồ số GIS và tích hợp thí điểm dữ liệu từ 3 đến 5 tuyến cao tốc trọng điểm trục Bắc - Nam cùng cửa ngõ Hà Nội, TP.HCM.
Sang năm 2029, hệ thống sẽ tiến hành kiểm thử tổng thể, đưa vào vận hành chính thức và thử nghiệm kết nối với Trung tâm Chỉ huy giao thông của Bộ Công an cũng như ứng dụng VNeID. Đến năm 2030, kế hoạch đặt mục tiêu hoàn thành kết nối 100% các tuyến cao tốc đang khai thác về ITS Core, đồng thời mở rộng liên thông với các Trung tâm điều hành thông minh giao thông đô thị (IOC) tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ và sẵn sàng cho hạ tầng giao tiếp V2X.
Quy định trách nhiệm thực hiện giữa các đơn vị
Về mặt chức năng, ITS Core bao gồm 5 nhóm phân hệ công hệ cốt lõi phụ trách từ khâu thu thập, lưu trữ Big Data, xử lý AI cho đến giám sát và cung cấp cổng dữ liệu mở. Cục Đường bộ Việt Nam được giao chủ trì xây dựng phần mềm ITS Core thuộc Dự án đầu tư Trung tâm quản lý hệ thống giao thông thông minh đường bộ, ban hành quy chế vận hành và đôn đốc các chủ đầu tư kết nối dữ liệu.
Các đơn vị chuyên môn khác gồm Vụ Khoa học công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng chịu trách nhiệm thẩm định, ban hành quy chuẩn kỹ thuật dữ liệu; Vụ Kế hoạch - Tài chính có nhiệm vụ tham mưu bố trí nguồn vốn bảo đảm tiến độ dự án.
Tối ưu hóa điều phối giao thông và dịch vụ dữ liệu
Việc đưa ITS Core vào vận hành sẽ thay đổi phương thức quản lý giao thông từ theo dõi đơn tuyến sang giám sát toàn diện trên bản đồ số thời gian thực. Sự tích hợp này giúp nâng cao năng lực ứng phó sự cố, giảm thiểu ùn tắc tại các nút giao huyết mạch và khu vực cửa ngõ đô thị.
Bên cạnh mục tiêu quản lý nhà nước, việc thiết lập trục kết nối chia sẻ dữ liệu liên ngành và mở cổng dịch vụ số cho người dân, doanh nghiệp sẽ tạo tiền đề xây dựng hệ sinh thái dữ liệu giao thông minh bạch, hiện đại trong tương lai.