Trung Quốc chiếm 75% sản lượng xe điện toàn cầu: Các hãng xe Nhật, Hàn và châu Âu phải lo?

Từ vị thế là thị trường tiêu thụ ôtô lớn nhất thế giới, Trung Quốc đang tiến thêm một bước khi trở thành trung tâm của ngành xe điện hóa toàn cầu. Năm 2025, các thương hiệu Trung Quốc chiếm khoảng 60% doanh số xe điện hóa trên toàn thế giới, trong khi những chiếc xe được sản xuất tại Trung Quốc chiếm khoảng 75% tổng sản lượng toàn cầu. Không chỉ vậy, các doanh nghiệp nước này còn nắm khoảng ba phần tư thị trường pin dành cho xe điện hóa và chiếm gần một nửa lượng xe điện hóa được xuất khẩu giữa các quốc gia.

Những con số trên cho thấy ảnh hưởng của Trung Quốc đối với ngành công nghiệp ôtô thế giới không còn giới hạn ở thị trường nội địa. Quốc gia này đang kiểm soát một phần rất lớn từ sản xuất xe, công nghệ pin cho đến xuất khẩu thành phẩm. Khi nhu cầu xe điện tiếp tục tăng tại nhiều khu vực, lợi thế về quy mô sản xuất, chuỗi cung ứng và giá thành đang giúp các hãng xe Trung Quốc mở rộng nhanh chóng sang những thị trường từng được xem là sân chơi truyền thống của các thương hiệu Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu và Mỹ.

Theo báo cáo mới của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), thị trường toàn cầu tiêu thụ hơn 20 triệu xe điện hóa trong năm 2025, tính cả xe thuần điện sử dụng pin (BEV) và xe hybrid sạc ngoài (PHEV). Trong số này, các thương hiệu Trung Quốc đóng góp khoảng 60%, tương đương xấp xỉ 12 triệu xe.

Khoảng cách với các khu vực còn lại là khá lớn. Các thương hiệu châu Âu và Bắc Mỹ mỗi khu vực chỉ chiếm khoảng 15% doanh số xe điện hóa toàn cầu, trong khi 10% còn lại thuộc về những nhà sản xuất khác. Như vậy, cứ 10 chiếc xe điện hóa được bán ra trên thế giới trong năm 2025 thì có khoảng 6 chiếc mang thương hiệu Trung Quốc.

Đây là kết quả của nhiều năm Trung Quốc liên tục thúc đẩy ngành công nghiệp xe năng lượng mới. Các nhà sản xuất trong nước đã xây dựng được danh mục sản phẩm rất rộng, từ xe đô thị giá thấp, sedan, SUV cho đến những mẫu xe điện hiệu suất cao. Bên cạnh các thương hiệu lớn như BYD, Geely, SAIC hay Chery, thị trường còn có hàng loạt hãng xe mới tham gia cuộc đua, tạo ra mức độ cạnh tranh rất cao ngay tại thị trường nội địa.

Quy mô thị trường Trung Quốc cũng tạo ra một lợi thế mà không nhiều quốc gia có được. Các hãng xe có thể phát triển sản phẩm, thử nghiệm công nghệ và mở rộng sản xuất trên chính thị trường trong nước trước khi đưa xe ra nước ngoài. Khi sản lượng tăng, chi phí linh kiện và sản xuất được tối ưu, tạo điều kiện để những mẫu xe Trung Quốc có giá cạnh tranh hơn khi xuất khẩu.

Sức mạnh của Trung Quốc còn thể hiện rõ hơn nếu nhìn vào sản lượng thay vì doanh số. Năm 2025, toàn thế giới sản xuất gần 22 triệu xe điện hóa. Trong đó, khoảng 16 triệu xe được sản xuất tại Trung Quốc, bao gồm cả xe của các thương hiệu nội địa lẫn các hãng nước ngoài đặt nhà máy tại quốc gia này.

Tỷ lệ khoảng 75% đồng nghĩa Trung Quốc đang đảm nhận phần lớn năng lực sản xuất xe điện hóa của thế giới. Điều này cho thấy quốc gia này không chỉ là nơi có nhu cầu lớn nhất mà còn sở hữu một hệ thống công nghiệp đủ quy mô để cung cấp xe cho cả thị trường quốc tế.

Sự tập trung sản xuất này hình thành từ một chuỗi cung ứng tương đối hoàn chỉnh. Một chiếc xe điện cần hàng nghìn linh kiện, nhưng bộ pin, động cơ điện, hệ thống quản lý năng lượng và các thiết bị điện tử công suất có vai trò đặc biệt quan trọng. Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào các lĩnh vực này trong nhiều năm, qua đó tạo ra lợi thế về chi phí và tốc độ phát triển sản phẩm.

Đây cũng là lý do các thương hiệu xe Trung Quốc có thể tung ra sản phẩm mới với tốc độ nhanh. Trong khi các nhà sản xuất truyền thống phải chuyển đổi dần từ nền tảng động cơ đốt trong sang xe điện, nhiều hãng Trung Quốc đã xây dựng chiến lược xoay quanh xe điện ngay từ đầu.

Nếu ngành xe điện được ví như một cuộc đua công nghệ, pin chính là một trong những yếu tố quyết định thành bại. Ở lĩnh vực này, các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục sở hữu vị trí áp đảo.

Trong năm 2025, các công ty Trung Quốc sản xuất khoảng 75% lượng cell pin được sử dụng để chế tạo xe điện hóa trên toàn cầu. Đây là một lợi thế rất lớn bởi pin chiếm tỷ trọng đáng kể trong giá thành một chiếc xe điện và ảnh hưởng trực tiếp đến phạm vi hoạt động, tốc độ sạc cũng như khả năng cạnh tranh về giá.

Việc kiểm soát được chuỗi cung ứng pin giúp các hãng xe Trung Quốc chủ động hơn về nguồn cung và chi phí. Những doanh nghiệp chuyên sản xuất pin như CATL hay BYD đã phát triển quy mô rất lớn, cung cấp sản phẩm không chỉ cho xe Trung Quốc mà còn cho nhiều nhà sản xuất ôtô quốc tế.

Điều này tạo nên một vòng tròn lợi thế. Sản xuất pin quy mô lớn giúp giảm chi phí, pin có giá cạnh tranh giúp xe điện dễ tiếp cận hơn, doanh số tăng lại tạo điều kiện để các nhà sản xuất tiếp tục mở rộng quy mô. Khi chuỗi cung ứng ngày càng hoàn thiện, khoảng cách về chi phí với các đối thủ ở những thị trường khác càng trở nên đáng kể.

Thị trường nội địa lớn giúp các hãng xe Trung Quốc phát triển nhanh, nhưng xuất khẩu mới là yếu tố cho thấy tham vọng toàn cầu của ngành ôtô nước này.

Năm 2025, thế giới có khoảng 5,5 triệu xe điện hóa được xuất khẩu từ quốc gia này sang quốc gia khác. Trong số đó, xe có nguồn gốc Trung Quốc chiếm khoảng 45%, tương đương hơn 2,5 triệu xe. Con số này cao gấp khoảng hai lần so với năm 2024.

Tốc độ tăng xuất khẩu cho thấy chiến lược của các hãng xe Trung Quốc đang thay đổi. Nếu trước đây nhiều thương hiệu chủ yếu tập trung phục vụ thị trường nội địa, thì hiện nay thị trường nước ngoài trở thành một phần quan trọng trong kế hoạch tăng trưởng.

Xe điện mang đến cho các hãng Trung Quốc một cơ hội đặc biệt. Khác với động cơ đốt trong, nơi những thương hiệu lâu đời đã xây dựng lợi thế về công nghệ và kinh nghiệm trong nhiều thập kỷ, xe điện có cấu trúc đơn giản hơn về cơ khí và phụ thuộc nhiều vào pin, phần mềm, điện tử công suất. Đây là những lĩnh vực mà các doanh nghiệp Trung Quốc đã đầu tư rất mạnh.

Nhờ đó, các hãng xe mới có thể rút ngắn thời gian tiếp cận công nghệ và cạnh tranh trực tiếp với những thương hiệu lâu đời trên thị trường quốc tế.

Một nghịch lý đang xuất hiện trong ngành xe điện hóa Trung Quốc: thị trường nội địa vẫn tăng trưởng mạnh nhưng sản lượng đã vượt đáng kể nhu cầu tiêu thụ.

Năm 2025, người tiêu dùng Trung Quốc mua hơn 13 triệu xe điện hóa, tăng khoảng 20% so với năm trước. Mức tăng này vẫn rất cao nếu so với nhiều thị trường khác, nhưng đã chậm lại đáng kể so với giai đoạn trước.

Trong khoảng 2020-2024, doanh số xe điện hóa tại Trung Quốc tăng trung bình hơn 75% mỗi năm. Động lực tăng trưởng khi đó đến từ nhiều yếu tố, trong đó có chính sách hỗ trợ của Chính phủ, các chương trình trợ giá và khuyến khích người dân thay thế xe cũ bằng xe mới.

Khi những chính sách hỗ trợ được cắt giảm, tốc độ tăng trưởng bắt đầu hạ nhiệt. Tuy nhiên, năng lực sản xuất của ngành vẫn ở mức rất cao. Khoảng 16 triệu xe điện hóa được sản xuất tại Trung Quốc trong khi thị trường nội địa tiêu thụ hơn 13 triệu xe.

Khoảng chênh lệch này trở thành động lực quan trọng để các nhà sản xuất tìm kiếm khách hàng ở nước ngoài. Khi thị trường trong nước không thể hấp thụ toàn bộ sản lượng, xuất khẩu trở thành hướng đi tự nhiên để duy trì công suất nhà máy, mở rộng doanh thu và tăng quy mô thương hiệu.

Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến xe điện Trung Quốc xuất hiện ngày càng nhiều tại các thị trường mới nổi, trong đó Đông Nam Á là một trong những khu vực được các hãng đặc biệt quan tâm.

Sự hiện diện của xe điện Trung Quốc tại Đông Nam Á tăng rất nhanh trong năm 2025. Theo IEA, các quốc gia trong khu vực nhập khẩu hơn 300.000 xe điện hóa từ Trung Quốc, cao hơn gấp đôi so với năm trước. Đáng chú ý, gần như toàn bộ lượng xe nhập khẩu này đến từ Trung Quốc.

Tính rộng hơn, các thương hiệu Trung Quốc chiếm hơn một nửa doanh số xe điện hóa của toàn khu vực, tương đương hơn 500.000 xe. Điều đó cho thấy Đông Nam Á đang trở thành một trong những thị trường quốc tế quan trọng nhất đối với ngành xe điện Trung Quốc.

Ở từng quốc gia, mức độ hiện diện thậm chí còn cao hơn. Xe điện hóa có nguồn gốc Trung Quốc chiếm khoảng 75% thị phần tại Thái Lan và Indonesia, trong khi tại Malaysia tỷ lệ này lên tới khoảng 80%.

Những con số này phần nào phản ánh lợi thế của các hãng Trung Quốc tại Đông Nam Á. Người tiêu dùng trong khu vực thường nhạy cảm với giá bán, trong khi các mẫu xe Trung Quốc có xu hướng cung cấp nhiều trang bị và công nghệ ở mức giá cạnh tranh. Bên cạnh đó, các hãng cũng liên tục mở rộng hệ thống phân phối, dịch vụ và hoạt động sản xuất trong khu vực.

Thái Lan và Indonesia còn có lợi thế về quy mô thị trường và chính sách thu hút đầu tư sản xuất ôtô, khiến hai quốc gia này trở thành những cứ điểm quan trọng trong chiến lược mở rộng của các hãng Trung Quốc.

So với nhiều thị trường Đông Nam Á, Việt Nam đang có một vị thế khá khác biệt. Xe điện Trung Quốc chưa tạo ra sự thống trị về doanh số như tại Thái Lan, Indonesia hay Malaysia.

Theo IEA, Việt Nam nằm trong nhóm bốn thị trường có doanh số xe điện hóa lớn nhất Đông Nam Á. Tuy nhiên, phần lớn thị trường hiện thuộc về VinFast, thương hiệu nội địa đã lựa chọn xe điện làm trọng tâm phát triển.

Khoảng 33% doanh số xe điện hóa của khu vực đến từ các thương hiệu nội địa Việt Nam, trong đó VinFast đóng vai trò chủ lực. Điều này tạo ra một bức tranh khác với các quốc gia Đông Nam Á còn lại, nơi các thương hiệu Trung Quốc đang có ảnh hưởng lớn hơn.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa xe Trung Quốc đứng ngoài cuộc chơi tại Việt Nam. Các thương hiệu đến từ Trung Quốc đang từng bước mở rộng danh mục sản phẩm, từ xe động cơ đốt trong, hybrid đến xe thuần điện. Một số hãng lựa chọn nhập khẩu nguyên chiếc, trong khi những doanh nghiệp khác đã bắt đầu quan tâm đến việc xây dựng cơ sở sản xuất hoặc lắp ráp trong khu vực.

Sự hiện diện ngày càng lớn của xe điện Trung Quốc tại Việt Nam vì thế có thể trở thành một yếu tố đáng chú ý trong những năm tới, đặc biệt khi nhu cầu xe điện tiếp tục tăng và người tiêu dùng có thêm lựa chọn.

Một cách nhìn đơn giản thường cho rằng xe Trung Quốc cạnh tranh nhờ giá bán thấp. Tuy nhiên, quy mô hiện tại của ngành xe điện Trung Quốc cho thấy câu chuyện lớn hơn nhiều.

Giá thành là một lợi thế, nhưng để chiếm 60% doanh số xe điện hóa toàn cầu, 75% sản lượng và khoảng 75% nguồn cung cell pin, ngành công nghiệp này phải sở hữu một hệ thống sản xuất và cung ứng có quy mô rất lớn.

Các doanh nghiệp Trung Quốc đã đầu tư đồng thời vào pin, vật liệu, động cơ điện, điện tử công suất, phần mềm và sản xuất ôtô. Khi những lĩnh vực này cùng phát triển trong một hệ sinh thái, thời gian đưa công nghệ mới lên xe được rút ngắn và chi phí cũng được tối ưu.

Ngoài ra, sự cạnh tranh khốc liệt ngay tại thị trường Trung Quốc cũng buộc các hãng phải liên tục cải tiến. Người tiêu dùng nội địa có rất nhiều lựa chọn, khiến vòng đời sản phẩm ngày càng ngắn và tốc độ cập nhật công nghệ nhanh hơn.

Điều này vô tình tạo ra lợi thế khi các hãng bước ra nước ngoài. Một sản phẩm đã phải cạnh tranh khốc liệt tại Trung Quốc thường có mức trang bị và công nghệ tương đối cao khi so với những sản phẩm cùng tầm giá tại các thị trường khác.

Dù đang có lợi thế rất lớn, các hãng xe Trung Quốc vẫn phải đối mặt với không ít rào cản khi mở rộng ra toàn cầu.

Thách thức đầu tiên là thuế quan và các chính sách bảo hộ ngành công nghiệp ôtô của từng quốc gia. Khi lượng xe nhập khẩu Trung Quốc tăng nhanh, một số thị trường đã bắt đầu áp dụng hoặc cân nhắc các biện pháp nhằm bảo vệ nhà sản xuất trong nước.

Thách thức thứ hai là thương hiệu. Một số hãng xe Trung Quốc đã có lịch sử lâu đời trong nước nhưng vẫn còn khá mới đối với người tiêu dùng ở châu Âu, Bắc Mỹ hoặc một số thị trường châu Á. Việc xây dựng niềm tin về chất lượng, độ bền và dịch vụ hậu mãi sẽ cần thời gian.

Thứ ba là mạng lưới dịch vụ. Bán một chiếc xe ở nước ngoài dễ hơn nhiều so với việc xây dựng hệ thống đại lý, phụ tùng và kỹ thuật đủ rộng để phục vụ khách hàng trong nhiều năm.

Dù vậy, những thách thức này không làm chậm đáng kể tốc độ mở rộng của các hãng Trung Quốc. Thay vào đó, nhiều doanh nghiệp đang chuyển từ chiến lược xuất khẩu đơn thuần sang đầu tư nhà máy tại các thị trường mục tiêu. Cách tiếp cận này giúp giảm ảnh hưởng của thuế nhập khẩu, đồng thời rút ngắn khoảng cách với khách hàng địa phương.

Những số liệu của năm 2025 cho thấy ngành ôtô toàn cầu đang bước vào một giai đoạn cạnh tranh hoàn toàn khác. Trong kỷ nguyên động cơ đốt trong, lợi thế thường nằm ở kinh nghiệm chế tạo động cơ, hộp số, hệ thống phân phối và thương hiệu được xây dựng qua hàng chục năm. Nhưng với xe điện, cán cân đang dịch chuyển sang pin, phần mềm, điện tử và năng lực sản xuất quy mô lớn.

Trung Quốc đã chuẩn bị cho sự thay đổi này từ khá sớm. Việc kiểm soát khoảng ba phần tư sản lượng xe điện hóa và cell pin toàn cầu giúp nước này sở hữu lợi thế đặc biệt trong cuộc đua điện hóa.

Trong khi đó, các hãng xe truyền thống tại châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ đang phải tăng tốc để thu hẹp khoảng cách. Không chỉ cần phát triển xe điện, họ còn phải giải bài toán chi phí, chuỗi cung ứng pin và tốc độ đưa sản phẩm mới ra thị trường.

Với người tiêu dùng, cuộc cạnh tranh này có thể mang lại nhiều lợi ích. Khi các hãng liên tục cạnh tranh về giá, phạm vi hoạt động, tốc độ sạc và công nghệ, xe điện sẽ ngày càng dễ tiếp cận hơn.

Nhưng đối với ngành công nghiệp ôtô truyền thống, đây lại là một cuộc chuyển đổi mang tính sống còn. Những doanh nghiệp không bắt kịp tốc độ điện hóa có nguy cơ đánh mất thị phần ngay trên chính những thị trường vốn là sân nhà.

Điểm đáng chú ý nhất trong bức tranh năm 2025 là Trung Quốc không đơn thuần xuất khẩu ôtô. Quốc gia này đang xuất khẩu cả một hệ sinh thái công nghệ xe điện.

Từ pin, linh kiện điện tử, nền tảng xe, động cơ điện cho đến xe hoàn chỉnh, các doanh nghiệp Trung Quốc đều đã xây dựng được năng lực cạnh tranh đáng kể. Khi xe Trung Quốc tiến vào một thị trường mới, phía sau sản phẩm còn có cả chuỗi cung ứng và hệ thống công nghệ đã được phát triển ở quy mô rất lớn.

Đây chính là yếu tố khiến cuộc cạnh tranh trong ngành ôtô toàn cầu có thể thay đổi sâu sắc trong thập kỷ tới.

Nếu những con số hiện tại tiếp tục tăng, Trung Quốc sẽ không chỉ là quốc gia sản xuất và tiêu thụ xe điện lớn nhất thế giới mà còn trở thành một trong những trung tâm định hình tiêu chuẩn mới của ngành ôtô. Những gì đang diễn ra tại Trung Quốc vì thế có thể sớm tác động trực tiếp đến cách xe điện được thiết kế, sản xuất và bán ra tại nhiều thị trường trên toàn cầu.

Từ Đông Nam Á đến châu Âu, cuộc cạnh tranh giờ đây không còn đơn thuần là các hãng xe tranh giành khách hàng. Đó là cuộc đua về công nghệ, chuỗi cung ứng, quy mô sản xuất và khả năng kiểm soát chi phí. Với vị thế hiện tại, Trung Quốc đang bước vào cuộc đua này với một lợi thế rất lớn.