Những xe này chạy dưới tốc độ tối thiểu, nhưng lại hiên ngang bám sát làn đường ngoài cùng bên trái – làn đường vốn dĩ dành để vượt xe. Hành vi này không chỉ gây ức chế cho các tài xế khác, làm giảm năng lực thông hành của tuyến đường, mà còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông liên hoàn.
Để giải quyết tình trạng này, Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) mới đây đề xuất, sẽ phối hợp với Cục Đường bộ Việt Nam xem xét nâng tốc độ tối thiểu ở làn 1 và làn 2, đồng thời sẽ kiên quyết xử phạt lỗi đi chậm nhưng bám làn trái. Đề xuất lập tức nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận. Phóng viên có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Văn Thanh, Nguyên Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Ô tô Việt Nam về nội dung này.
PV: Thưa ông, nói về thực trạng một số tài xế chạy xe "rùa bò" bám làn trái trên cao tốc, căn nguyên của thói quen này là do lỗ hổng trong đào tạo sát hạch, hay thuần túy là do ý thức kém của người điều khiển phương tiện?
Ông Nguyễn Văn Thanh: Theo tôi, tình trạng này là do nhiều khâu. Hệ thống đường cao tốc của chúng ta đang phát triển rất nhanh, nhưng ý thức, hay nói cách khác là nhận thức của người tham gia giao thông trên cao tốc vẫn còn kém. Anh đi nhưng không xác định được luồng này được chạy bao nhiêu, luồng kia chạy bao nhiêu, không nhường đường cho xe xin vượt.
Thứ hai, tại sao ý thức kém? Là do khâu đào tạo. Đến giờ này chúng ta mới bắt đầu có chương trình đào tạo bài bản về đi cao tốc. Cùng với đó, công tác tuyên truyền và quy định xử phạt cũng chưa đến nơi đến chốn. Thêm một nguyên nhân nữa là tình trạng kỹ thuật, trọng tải của xe.
Nhiều xe chạy trên đó không đạt được tốc độ cho phép mà cứ ì ra chạy, gây cản trở và khó khăn cho các phương tiện khác.
PV: Quay trở lại với đề xuất mới đây của cơ quan chức năng, đó là dự kiến nâng tốc độ tối thiểu ở làn 1 và làn 2 sao cho không chênh lệch quá 20% so với tốc độ tối đa; đồng thời kiên quyết xử phạt hành vi đi chậm mà bám làn trái. Ông đánh giá thế nào về giải pháp này?
Ông Nguyễn Văn Thanh: Tôi rất đồng tình với đề xuất của Cục Cảnh sát giao thông và Cục Đường bộ Việt Nam. Việc nâng tốc độ tối thiểu trên cao tốc là cần thiết. Và đi cùng với đó là phải xử phạt.
Thời gian qua chúng ta rộ lên việc phạt vi phạm vượt quá tốc độ, hoặc không giữ khoảng cách an toàn, nhưng lại gần như chưa nói đến việc phạt xe chạy không đúng tốc độ tối thiểu, gây cản trở giao thông.
Cùng với việc thiết kế lại các làn đường, chúng ta phải tuyên truyền, và sau đó là xử phạt nghiêm đối với những lái xe chạy ở làn 1 (làn ngoài cùng) mà không đủ tốc độ cho phép.
PV: Đồng tình với việc phải xử phạt nghiêm để lập lại trật tự, tuy nhiên, phía cộng đồng tài xế cũng có những băn khoăn về tính minh bạch, chính xác của hệ thống camera AI phạt nguội, cùng với đó là hạ tầng cao tốc, một số đoạn chưa đạt chuẩn… điều này khiến họ dù muốn chạy nhanh, muốn nhường đường cũng gặp một số tình trạng bất khả kháng. Ông chia sẻ gì về những ý kiến này?
Ông Nguyễn Văn Thanh:Về yêu cầu minh bạch trong xử phạt của tài xế, cái đó cần làm ngay và làm được, không có gì khó khăn cả. Mục đích cao nhất của ngành giao thông không phải là để xử phạt, mà mục đích cao nhất là tuyên truyền để người tham gia giao thông tuân thủ pháp luật, xử phạt phải làm sao để người ta tâm phục khẩu phục.
Còn về câu chuyện hạ tầng, cách đây 2-3 năm tôi đã từng phát biểu: Một số tuyến đường chưa thể gọi là cao tốc! Cao tốc gì mà không có dải phân cách cứng? Cao tốc gì mà không có làn dừng khẩn cấp? Thế thì không được. Rất dễ xảy ra tai nạn và đồng thời cản trở giao thông.
Vậy thì biện pháp là gì? Công tác hạ tầng phải hết sức tích cực đầu tư khẩn trương để đảm bảo đã gọi là đường cao tốc thì phải đúng tiêu chuẩn, chứ không chạy theo thành tích được.
PV: Xin cảm ơn ông Nguyễn Văn Thanh với những phân tích vừa rồi.
Rõ ràng việc đề xuất nâng tốc độ tối thiểu ở làn vượt xe và mạnh tay xử lý lỗi đi "rùa bò" là một mũi tên trúng nhiều đích: vừa rèn giũa văn hóa lái xe, vừa giải phóng năng lực hạ tầng. Tuy nhiên, như chuyên gia vừa nhận định, để chính sách thực sự đi vào đời sống và khiến người dân đồng thuận cao thì song song với chế tài nghiêm khắc, sự minh bạch trong giám sát và đặc biệt là việc khẩn trương nâng cấp các tuyến "cao tốc chưa đạt chuẩn" là những điều kiện tiên quyết không thể bỏ qua.