Trung Quốc chính thức khôi phục thuế tiêu thụ với pin lithium-ion và thu hẹp ưu đãi xe năng lượng mới sau 11 năm, tạo áp lực lớn lên toàn chuỗi cung ứng.
Sau 11 năm liên tục duy trì các gói trợ lực tài chính quy mô lớn, chính phủ Trung Quốc đã chính thức khôi phục việc áp thuế tiêu thụ đối với pin lithium-ion, đồng thời từng bước thu hẹp các chính sách miễn giảm thuế mua xe và hoàn thuế xuất khẩu. Động thái siết chặt diễn ra trong bối cảnh tốc độ tăng trưởng của thị trường xe năng lượng mới (NEV) nội địa bắt đầu có dấu hiệu chững lại, đánh dấu bước chuyển dịch chiến lược từ hỗ trợ mở rộng quy mô sang thanh lọc và thúc đẩy năng lực cạnh tranh tự thân của các doanh nghiệp.
Lộ trình khôi phục thuế tiêu thụ và định hướng công nghệ pin thế hệ mới
Theo khung chính sách mới công bố, pin lithium-ion trang bị trên ô tô thuần điện và xe hybrid cắm sạc (PHEV) chính thức chịu mức thuế tiêu thụ 2% kể từ ngày 1/9, sau đó tiếp tục tăng lên mức 4% từ tháng 9/2027. Sắc thuế này từng được áp dụng ở mức 4% trước khi Bắc Kinh ban hành chính sách miễn giảm hoàn toàn vào năm 2015 nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp xe xanh non trẻ.
Đáng chú ý, chính phủ Trung Quốc không áp dụng đánh thuế đồng loạt mà vẫn duy trì cơ chế ưu đãi đối với các giải pháp công nghệ mới nổi như pin thể rắn và pin ion natri. Do các loại pin này hiện chưa bước vào giai đoạn thương mại hóa đại trà, việc giữ nguyên chính sách hỗ trợ được xem là động thái có chủ đích nhằm định hướng dòng vốn đầu tư dịch chuyển sang các thế hệ công nghệ lưu trữ năng lượng tương lai.
Cắt giảm hoàn thuế xuất khẩu và lộ trình tăng thuế mua xe
Cùng với thị trường linh kiện nội địa, các ưu đãi dành cho hoạt động xuất khẩu xe điện cũng bị cắt giảm theo từng giai đoạn. Tỷ lệ hoàn thuế cho các doanh nghiệp xuất khẩu pin xe điện đã giảm từ 9% xuống còn 6% vào tháng 4 và dự kiến sẽ bị bãi bỏ hoàn toàn kể từ tháng 1 tới.
Đối với người tiêu dùng trực tiếp, đặc quyền miễn 100% thuế mua xe mới áp dụng suốt từ năm 2014 đến hết năm 2025 cũng đã chính thức khép lại. Kể từ tháng 1/2026, các dòng xe năng lượng mới phải chịu mức thuế suất 5%, trước khi nâng lên mức 10% từ tháng 1/2028 để bình đẳng với các dòng xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống.
Tác động chi phí lên chuỗi cung ứng và sự sụt giảm sức mua thị trường
Các biện pháp thu hồi ưu đãi đồng loạt đang đẩy chi phí sản xuất lên cao và tạo áp lực tăng giá thành sản phẩm cuối cùng. Một số nhà sản xuất pin lớn như EVE Energy đã lên kế hoạch cộng trực tiếp 2% thuế tiêu thụ vào giá bán cho đối tác lắp ráp ô tô. Chi phí đầu vào tăng xuất hiện đúng vào thời điểm sức mua của người tiêu dùng Trung Quốc suy yếu do ảnh hưởng từ sự chững lại của thị trường bất động sản.
Số liệu thống kê cho thấy doanh số xe năng lượng mới tại quốc gia này trong nửa đầu năm 2026 đã giảm 10% so với cùng kỳ năm trước. Dù phân khúc này hiện chiếm tới 48% tổng lượng xe ô tô mới bán ra, mức tăng trưởng vượt bậc so với con số 5% của năm 2020, việc thị trường sụt giảm doanh số đang đặt các nhà sản xuất ô tô vào tình thế khó khăn trong việc cân đối lợi nhuận và duy trì mức giá bán cạnh tranh.
Áp lực thanh lọc thị trường và lợi thế của các tập đoàn đầu ngành
Những thay đổi về mặt thể chế đang mở ra một chu kỳ cạnh tranh khắc nghiệt mới cho nền công nghiệp ô tô Trung Quốc sau hơn một thập kỷ bùng nổ nhờ trợ cấp công. Việc cắt giảm hỗ trợ được đánh giá sẽ tạo ra quá trình thanh lọc tự nhiên, loại bỏ các đơn vị phụ thuộc vào bảo hộ và chỉ những thương hiệu tối ưu hóa được chi phí chuỗi cung ứng mới có thể tồn tại.
Đại diện lãnh đạo cấp cao của Contemporary Amperex Technology Co. Ltd. (CATL), tập đoàn sản xuất pin hàng đầu thế giới, nhận định các điều chỉnh chính sách mới về bản chất sẽ tạo ra ưu thế lớn hơn cho các doanh nghiệp dẫn đầu. Quy mô sản xuất vượt trội và tiềm lực công nghệ vững chắc sẽ giúp các tập đoàn lớn hấp thụ tốt hơn các biến động thuế khóa, trong khi các nhà sản xuất nhỏ lẻ đứng trước rủi ro bị thu hẹp thị phần hoặc rời khỏi cuộc chơi.