Việc Bộ Công Thương ban hành Thông tư 61 về quy chuẩn kỹ thuật trụ và trạm sạc xe điện đang tạo ra một hành lang pháp lý quan trọng cho thị trường. Nhiều người dùng xe điện thường đặt câu hỏi: Liệu các hãng xe có bắt buộc phải chia sẻ trạm sạc cho đối thủ? Câu trả lời chính thức từ cơ quan quản lý là không. Các doanh nghiệp hoàn toàn có quyền chủ động trong mô hình kinh doanh, miễn là đảm bảo các yếu tố kỹ thuật cốt lõi.
Theo đại diện Bộ Công Thương, quy chuẩn mới tập trung vào 4 trụ cột chính:
- An toàn: Đảm bảo hệ thống vận hành ổn định, phòng chống cháy nổ.
- Tương thích: Thống nhất các chuẩn kỹ thuật để thiết bị sạc hoạt động trơn tru với nhiều dòng xe.
- Minh bạch: Cung cấp thông tin rõ ràng cho người sử dụng về giá và tình trạng trạm.
- Bảo vệ lưới điện: Tối ưu hóa việc truyền tải và sạc thông minh.
Việc áp dụng các tiêu chuẩn này tương tự như cách thế giới chuyển đổi sang chuẩn sạc Type-C trên điện thoại. Nó không ép buộc chia sẻ hạ tầng, nhưng tạo ra sự đồng bộ cần thiết để tránh tình trạng “mạnh ai nấy làm”, gây lãng phí tài nguyên đất đai và điện năng.
Bức tranh thị trường trạm sạc tại Việt Nam
Hiện nay, hạ tầng sạc tại Việt Nam đang chia làm hai thái cực rõ rệt. Một bên là các mạng lưới độc quyền phục vụ hệ sinh thái riêng, bên kia là các đơn vị cung cấp sạc đa thương hiệu. Việc nắm rõ sự khác biệt này sẽ giúp bạn chủ động hơn khi lựa chọn xe điện.
- Mạng lưới độc quyền (Ví dụ: VinFast/V-Green): Đây là mô hình đầu tư mạnh tay nhất với hơn 150.000 cổng sạc trên toàn quốc. Ưu điểm là độ phủ cực lớn, nhưng hiện tại chủ yếu tối ưu cho xe của hãng.
- Mạng lưới đại lý/đối tác (BYD, Mercedes, BMW…): Thường tập trung tại các showroom hoặc khu vực dịch vụ, quy mô nhỏ và thường chỉ phục vụ khách hàng của hãng hoặc xe đạt chuẩn kết nối.
- Mạng lưới sạc đa thương hiệu (Eboost, EV One, FUTA EV Power…): Các đơn vị này đang nổi lên như những “trạm sạc công cộng” đúng nghĩa, cho phép nhiều dòng xe cùng sử dụng, giúp giải quyết bài toán lo âu về phạm vi hoạt động cho người dùng xe điện không thuộc hệ sinh thái lớn.
Sự xuất hiện của các nền tảng liên thông như VETC là một tín hiệu đáng mừng. Thay vì phải cài đặt hàng chục ứng dụng khác nhau, người dùng giờ đây có thể tìm kiếm, kích hoạt và thanh toán trên một nền tảng duy nhất cho nhiều trạm sạc khác nhau. Bạn có thể tìm hiểu thêm về xu hướng chuyển dịch này tại tin tức thị trường ô tô để có cái nhìn tổng quan nhất trước khi xuống tiền mua xe.
Góc nhìn từ chuyên gia: Liệu có đáng lo ngại?Nhiều người dùng lo lắng về việc “bị nhốt” trong hệ sinh thái của một hãng xe. Tuy nhiên, dưới góc độ kỹ thuật và kinh doanh, việc không bắt buộc mở trạm sạc là hợp lý. Mỗi hãng xe có chiến lược đầu tư hạ tầng khác nhau, từ chi phí lắp đặt, công suất sạc nhanh đến quản lý lưới điện. Nếu ép buộc chia sẻ, chất lượng dịch vụ và độ tin cậy của trạm sạc có thể bị ảnh hưởng.
Lời khuyên cho người dùng:
- Khi mua xe điện, đừng chỉ nhìn vào thông số pin hay quãng đường di chuyển. Hãy kiểm tra bản đồ trạm sạc hỗ trợ gần khu vực bạn sinh sống và làm việc.
- Ưu tiên các dòng xe có khả năng tương thích cao với các chuẩn sạc phổ biến (như CCS2) để có nhiều lựa chọn sạc hơn tại các trạm công cộng.
- Đừng ngần ngại sử dụng các ứng dụng trung gian để quản lý việc sạc xe, giúp bạn tiết kiệm thời gian và chi phí.
Nhìn ra thế giới, xu hướng kết nối đang trở nên tất yếu. Tại Trung Quốc hay châu Âu, các nhà vận hành vẫn cạnh tranh bằng dịch vụ, nhưng dữ liệu về vị trí và tình trạng trạm sạc đã được chia sẻ rộng rãi. Đây cũng là lộ trình mà thị trường Việt Nam đang hướng tới.
Theo bạn, việc các hãng xe giữ độc quyền trạm sạc là ưu điểm hay rào cản cho sự phổ biến của xe điện tại Việt Nam? Hãy cùng chia sẻ quan điểm của bạn.