Ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đang đối mặt áp lực cạnh tranh ngày càng lớn khi hàng loạt nhà sản xuất liên tục tung ra sản phẩm mới, đẩy mạnh công nghệ và mở rộng công suất. Theo ông Zhang Guibing, Chủ tịch Chery Quốc tế, khoảng 90% hãng xe Trung Quốc có thể đang thua lỗ, đồng thời dự báo nhiều doanh nghiệp sẽ phải rời khỏi thị trường trong cuộc sàng lọc sắp tới.

Theo CarExpert, nhận định này được ông Zhang đưa ra khi trả lời câu hỏi của truyền thông Australia về khả năng tồn tại lâu dài của các thương hiệu ô tô Trung Quốc mới gia nhập thị trường. Trước những băn khoăn liệu người tiêu dùng có thể yên tâm sử dụng xe của các hãng mới trong 5-10 năm tới hay không, lãnh đạo Chery cho rằng tình trạng tài chính của ngành đang đáng lo ngại. Ông nhận định phần lớn nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đều công khai báo cáo tài chính, và từ những số liệu đó, tỷ lệ doanh nghiệp thua lỗ có thể lên tới khoảng 90%. Theo ông, số lượng hãng xe hiện nay quá lớn nên không phải tất cả đều có thể tồn tại lâu dài.

Một trong những nguyên nhân chính là chi phí nghiên cứu và phát triển (R\&D) ngày càng tăng. Nếu trước đây ô tô chủ yếu tập trung vào cơ khí, các mẫu xe hiện đại phải tích hợp nhiều hệ thống điện tử, phần mềm và công nghệ hỗ trợ lái, buộc nhà sản xuất liên tục đầu tư để không bị tụt hậu. Nghịch lý nằm ở chỗ doanh nghiệp có thể chịu áp lực lợi nhuận nhưng vẫn phải tăng ngân sách phát triển sản phẩm, nếu muốn duy trì sức cạnh tranh trong cuộc đua công nghệ.

Bức tranh tài chính của ngành xe điện hóa Trung Quốc cũng cho thấy những dấu hiệu đáng lo ngại. Theo báo cáo Triển vọng Ô tô Toàn cầu do AlixPartners công bố hồi tháng 6, chỉ có 3 trong số 30 nhà sản xuất xe năng lượng mới tại Trung Quốc ghi nhận lợi nhuận trong năm 2025. Nhóm xe này bao gồm ô tô thuần điện, xe điện mở rộng phạm vi hoạt động và xe hybrid sạc ngoài. AlixPartners dự báo đến năm 2030, chỉ 7 trong số 30 doanh nghiệp nói trên có thể đạt điểm hòa vốn; những hãng yếu hơn có nguy cơ phải rút lui hoặc bị đối thủ thâu tóm.

Tình trạng dư thừa công suất đang khiến áp lực tài chính thêm trầm trọng. Nhiều nhà sản xuất đã đầu tư nhà máy với quy mô lớn, nhưng sản lượng thực tế chưa tương xứng với năng lực thiết kế, khiến cơ sở sản xuất hoạt động dưới công suất và làm gia tăng chi phí trên mỗi chiếc xe. Theo số liệu được Sohu dẫn lại, công suất thiết kế của toàn ngành ô tô Trung Quốc ước tính đạt 55 triệu xe mỗi năm, trong khi sản lượng thực tế năm trước chỉ khoảng 35 triệu xe. Biên lợi nhuận ngành cũng được cho là đã giảm còn 3,2% trong quý I năm nay.

Trong bối cảnh đó, Chery vẫn ghi nhận kết quả kinh doanh có lãi. Chery Automobile báo cáo lợi nhuận ròng 9,02 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 34.900 tỷ đồng, trong nửa đầu năm 2026, giảm 9% so với cùng kỳ năm trước. Dù lợi nhuận ròng đi xuống, lợi nhuận gộp của hãng vẫn tăng, trong khi ngân sách R\&D tăng 28,3%, lên 6,67 tỷ nhân dân tệ, tương đương gần 25.800 tỷ đồng. Chery cho biết chi phí nghiên cứu tăng do hãng đẩy mạnh các dự án phát triển công nghệ và gia tăng chi phí nhân sự.

Thị trường quốc tế đang đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với Chery. Trong nửa đầu năm 2026, doanh thu từ nước ngoài chiếm 69,1% tổng doanh thu của hãng, cao hơn đáng kể mức 46,3% của năm trước. Theo bài viết, hoạt động kinh doanh ở nước ngoài có biên lợi nhuận gộp cao hơn thị trường nội địa, qua đó giúp Chery giảm bớt áp lực từ cuộc cạnh tranh khốc liệt tại Trung Quốc. Đây cũng là lý do việc mở rộng ra các thị trường quốc tế ngày càng quan trọng đối với những nhà sản xuất muốn duy trì tăng trưởng và cải thiện hiệu quả kinh doanh.

Về lâu dài, ông Zhang cho rằng ngành ô tô khó đạt trạng thái ổn định về công nghệ như ngành điện thoại thông minh, nơi các sản phẩm dần có ít thay đổi mang tính đột phá hơn sau nhiều năm phát triển. Ngay cả lãnh đạo Chery cũng thừa nhận chưa thể dự đoán chính xác hình hài của những mẫu xe trong tương lai. Khi công nghệ, phần mềm và yêu cầu của người dùng liên tục thay đổi, các hãng xe sẽ còn phải chi nhiều tiền cho phát triển sản phẩm, trong khi sức ép cạnh tranh về giá vẫn chưa có dấu hiệu giảm nhiệt.

Những con số trên cho thấy thị trường ô tô Trung Quốc không chỉ có câu chuyện tăng trưởng nhanh và sự xuất hiện của nhiều thương hiệu mới, mà còn đối mặt bài toán sống còn về lợi nhuận, công suất và chi phí công nghệ. Tuy nhiên, nhận định khoảng 90% hãng xe thua lỗ là đánh giá của lãnh đạo Chery dựa trên cách nhìn của ông về các báo cáo tài chính, không nên hiểu là kết quả thống kê chính thức áp dụng cho toàn bộ doanh nghiệp ô tô Trung Quốc. Trong giai đoạn sắp tới, khả năng kiểm soát chi phí, khai thác hiệu quả nhà máy và phát triển thị trường quốc tế có thể quyết định hãng xe nào đủ sức trụ lại.