Đề xuất trượt kiểm định đối với ô tô sáng đèn báo lỗi phanh ABS

Bộ Xây dựng đề xuất xếp lỗi đèn cảnh báo ABS vào nhóm hư hỏng quan trọng khiến ô tô trượt đăng kiểm, đồng thời mở rộng diện xe bắt buộc trang bị hệ thống này.

Bộ Xây dựng đang tiến hành lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kiểm định xe cơ giới tham gia giao thông đường bộ, nhằm sửa đổi, bổ sung và thay thế Quy chuẩn QCVN 122:2024/BGTVT. Nội dung đáng chú ý nhất trong lần điều chỉnh này là đề xuất nâng mức cảnh báo đối với lỗi đèn báo hệ thống chống bó cứng phanh ABS lên nhóm lỗi quan trọng. Nếu dự thảo này được thông qua và chính thức áp dụng, những phương tiện xuất hiện lỗi đèn ABS trên bảng điều khiển sẽ lập tức bị đánh giá không đạt tiêu chuẩn kiểm định và buộc phải sửa chữa trước khi thực hiện kiểm định lại.

Nâng mức phân loại khiếm khuyết đối với đèn cảnh báo hệ thống ABS

Theo các điều khoản mới trong dự thảo, đèn báo lỗi hệ thống ABS sẽ được chuyển xếp vào nhóm hư hỏng, khiếm khuyết quan trọng (MaD). Khi rơi vào nhóm này, xe cơ giới không đủ điều kiện để được cấp chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, chủ phương tiện phải khắc phục triệt để lỗi kỹ thuật mới có thể đưa xe đi kiểm định lần hai.

Quy định đề xuất này có sự thay đổi căn bản so với quy chuẩn hiện hành tại QCVN 122:2024/BGTVT. Theo tiêu chuẩn hiện nay, các loại đèn cảnh báo lỗi màu vàng hiển thị trên bảng tap-lô xe, bao gồm cả tín hiệu báo lỗi hệ thống phanh ABS, chỉ được xếp vào nhóm hư hỏng, khiếm khuyết không quan trọng (MiD). Do đó, phương tiện vẫn được chấp thuận thông qua quy trình kiểm định dù hệ thống chống bó cứng phanh đang phát tín hiệu cảnh báo. Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, tín hiệu đèn màu vàng này biểu thị hệ thống ABS đang gặp trục trặc kỹ thuật và cần phải được kiểm tra, xử lý ngay để bảo đảm an toàn vận hành.

Mở rộng diện phương tiện bắt buộc phải lắp đặt hệ thống phanh ABS

Không dừng lại ở việc siết chặt tiêu chí đánh giá tại các trung tâm đăng kiểm, Bộ Xây dựng còn đề xuất mở rộng diện phương tiện bắt buộc phải lắp đặt hệ thống ABS tại dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe ô tô, văn bản sẽ thay thế QCVN 09:2024/BGTVT.

Dự thảo quy định bắt buộc trang bị phanh ABS đối với toàn bộ ô tô thuộc nhóm M và nhóm N, ngoại trừ các dòng xe chuyên dụng có từ năm trục trở lên. Trong đó, nhóm M bao gồm toàn bộ xe chở người từ bốn bánh trở lên, phân loại từ M1 (xe chở người tối đa 9 chỗ ngồi kể cả ghế lái) đến M3 (xe chở người trên 9 chỗ ngồi và có khối lượng toàn bộ lớn hơn 5 tấn). Nhóm N gồm ô tô chở hàng hóa các loại, trải dài từ xe tải nhẹ N1 có khối lượng không quá 3,5 tấn đến xe tải nặng N3 có khối lượng vượt 12 tấn. Hiện tại, QCVN 09:2024/BGTVT mới chỉ áp dụng quy định bắt buộc trang bị ABS đối với riêng dòng ô tô khách giường nằm.

Theo đánh giá từ Cục Đăng kiểm Việt Nam, quy định chỉ áp đặt bắt buộc với xe khách giường nằm như trước đây đã không còn theo kịp thực tiễn phát triển của hệ thống hạ tầng giao thông đường bộ, nhất là khi tốc độ lưu thông và mật độ phương tiện ngày càng gia tăng. Việc phổ cập quy chuẩn ABS trên diện rộng là bước đi cần thiết nhằm hòa nhập với xu hướng nâng cao chuẩn mực an toàn kỹ thuật phương tiện của thế giới, bởi trang bị này hiện đã trở thành cấu hình cơ bản trên phần lớn ô tô hiện đại.

Rủi ro an toàn khi hệ thống ABS gặp sự cố kỹ thuật

Về phương diện kỹ thuật cơ khí, hệ thống chống bó cứng phanh ABS giữ vai trò then chốt trong việc triệt tiêu hiện tượng bánh xe bị khóa cứng khi người điều khiển đạp phanh gấp, qua đó giảm thiểu nguy cơ trượt lết và hỗ trợ người lái duy trì khả năng kiểm soát hướng di chuyển. Đây là cấu phần then chốt giúp xe giữ vững độ cân bằng trong các tình huống dừng khẩn cấp.

Khi xảy ra lỗi, cơ cấu phanh thủy lực thông thường trên xe vẫn có thể hoạt động nhưng chức năng chống bó cứng sẽ bị vô hiệu hóa, khiến xe dễ mất kiểm soát khi phanh trên đường trơn trượt. Đáng lưu ý hơn, sự cố tại cụm ABS còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự kích hoạt của hệ thống cân bằng điện tử ESP trên các mẫu xe có sự liên kết dữ liệu giữa hai hệ sinh thái an toàn này, làm tăng nguy cơ lật hoặc văng đuôi xe khi đánh lái gấp. Các chuyên gia kỹ thuật khuyến cáo nếu đèn cảnh báo hệ thống phanh chính cùng lúc phát sáng, chủ xe cần nhanh chóng dừng xe an toàn, tuyệt đối không tiếp tục vận hành và gọi xe cứu hộ để đưa phương tiện về xưởng dịch vụ kiểm tra.

Tác động tới thói quen bảo dưỡng và chi phí của chủ xe

Đề xuất siết chặt tiêu chuẩn đăng kiểm đối với đèn báo ABS nhận được sự quan tâm lớn từ giới sở hữu ô tô và các đơn vị kinh doanh vận tải. Quy định mới sẽ chấm dứt tình trạng nhiều tài xế chủ quan trì hoãn việc sửa chữa hệ thống phanh điện tử khi xe vẫn có thể lăn bánh bình thường.

Nếu được ban hành chính thức, chính sách này sẽ buộc người sử dụng xe phải chủ động rà soát, bảo dưỡng định kỳ các cảm biến tốc độ bánh xe và cụm điều khiển ABS trước chu kỳ đăng kiểm. Dù việc sửa chữa các cảm biến hoặc cụm điều khiển điện tử có thể làm phát sinh thêm chi phí kỹ thuật ngắn hạn, việc loại bỏ các xe gặp lỗi an toàn phanh được đánh giá là giải pháp căn cơ để giảm thiểu nguy cơ xảy ra các vụ tai nạn liên hoàn do mất lái trên đường bộ.