Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) vừa đưa ra đề xuất sửa đổi các quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chính, hướng tới việc bỏ bước lập biên bản trực tiếp và thực hiện toàn bộ quy trình xử phạt giao thông trên môi trường điện tử. Giải pháp này giúp người vi phạm có thể xác nhận lỗi và nộp phạt trực tuyến nhanh chóng mà không cần phải đến trụ sở cơ quan công an như hiện nay.
Bất cập trong quy trình xử lý phạt nguội hiện hành
Quy trình nộp phạt nguội hiện nay vẫn đòi hỏi các bước xác minh thủ công gây tốn kém thời gian. Mặc dù hành vi vi phạm đã có hình ảnh hoặc dữ liệu điện tử ghi nhận rõ ràng, chủ xe hoặc người điều khiển phương tiện vẫn bắt buộc phải trực tiếp đến cơ quan công an để làm việc, xác định danh tính người lái và ký biên bản vi phạm hành chính.
Sau khi có quyết định xử phạt chính thức, người dân mới có thể thực hiện thao tác nộp tiền phạt trực tuyến. Thực tế này dẫn đến tình trạng người dân phải chờ đợi, xếp hàng từ 2 đến 3 tiếng tại những điểm tiếp nhận đông người. Ngoài ra, việc mất khoảng hai tuần từ thời điểm vi phạm đến khi nhận thông báo cũng làm giảm tính kịp thời trong công tác nhắc nhở, răn đe.
Đề xuất chuyển đổi toàn diện quy trình xử phạt số
Nhằm khắc phục những hạn chế trên, Cục Cảnh sát giao thông đang phối hợp xây dựng dự thảo sửa đổi một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính để trình Quốc hội xem xét. Trọng tâm của đề xuất là số hóa toàn diện quy trình xử lý, căn cứ trực tiếp vào các bằng chứng kỹ thuật số để ra quyết định xử phạt vi phạm giao thông mà không cần bước lập biên bản giấy.
Hạ tầng thực hiện sẽ dựa trên sự liên thông giữa hệ thống thiết bị nghiệp vụ của lực lượng chức năng với các nền tảng định danh điện tử như VNeID và VNeTraffic. Công an cấp xã dự kiến sẽ là đầu mối cung cấp, quản lý thông tin vi phạm đối với công dân cư trú trên địa bàn. Dự kiến dự thảo luật sẽ được trình thông qua và có hiệu lực thi hành trong năm 2027.
Quy chuẩn tiếp nhận và cơ chế giải quyết khiếu nại
Theo cơ chế vận hành mới, hệ thống kỹ thuật nghiệp vụ gồm camera giám sát, máy đo tốc độ, máy đo nồng độ cồn hoặc cân tải trọng sau khi phát hiện lỗi sẽ tự động gửi thông báo đến tài khoản định danh điện tử của cá nhân, tổ chức vi phạm trong vòng hai giờ.
Người nhận thông báo có quyền trực tiếp xác nhận đồng ý hoặc không đồng ý với nội dung ghi nhận lỗi vi phạm. Trường hợp đồng ý, người dân thực hiện các bước nộp phạt trực tuyến ngay trên nền tảng số. Đối với các trường hợp phát sinh vướng mắc hoặc có khiếu nại, người dân sẽ liên hệ với cơ quan chức năng để được xác minh và xử lý theo quy định.
Giảm thủ tục hành chính và nâng cao ý thức tuân thủ
Đề xuất số hóa hoàn toàn quy trình phạt nguội đang nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ dư luận xã hội nhờ khả năng cắt giảm triệt để thời gian đi lại và thủ tục giấy tờ cho người dân.
Bên cạnh việc tinh gọn bộ máy hành chính, cơ chế thông báo nhanh trong vòng hai giờ giúp người vi phạm kịp thời nhận biết lỗi ngay sau khi thực hiện hành vi. Yếu tố này được kỳ vọng sẽ tăng tính liên kết giữa hành vi sai phạm và chế tài xử lý, từ đó nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật trật tự an toàn giao thông đường bộ.