Dư thừa công suất nội địa thúc đẩy các hãng xe Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu sang Đông Nam Á, trong đó Việt Nam là thị trường trọng điểm. Cuộc đua công nghệ và hạ giá bán đang tạo ra sức ép cạnh tranh gay gắt lên toàn chuỗi giá trị ngành ô tô trong nước.

Chiến lược chuyển từ nhập khẩu sang lắp ráp nội địa giúp tối ưu hóa thuế suất từ 50% xuống dưới 10%, buộc các hãng xe Nhật - Hàn và doanh nghiệp nội phải thay đổi chiến lược định giá.

Theo Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc (CPCA), xuất khẩu ô tô Trung Quốc đạt 6 triệu chiếc trong 7 tháng đầu 2026, tăng hơn 60% so với cùng kỳ năm trước. Sự bùng nổ sản lực kết hợp với thị trường nội địa bão hòa buộc các hãng xe Trung Quốc tìm kiếm thị trường mới. Đông Nam Á nổi lên như điểm đến lý tưởng nhờ khoảng cách địa lý thuận tiện, tốc độ đô thị hóa nhanh và chính sách chuyển đổi giao thông xanh. Đông Nam Á hiện chiếm khoảng 13% tổng số xe năng lượng mới xuất khẩu của Trung Quốc.

Từ đầu năm 2026 tới nay, gần 10 mẫu xe Trung Quốc đã gia nhập thị trường Việt Nam, bao gồm các thương hiệu Geely, Lynk & Co, Omoda, Jaecoo, GAC, MG và GWM. Các hãng này tiếp tục chuẩn bị ra mắt những mẫu xe mới. Ngoài ra, các thương hiệu mới như Li Auto, DFSK và một số hãng khác đang chuẩn bị gia nhập thị trường. Việt Nam được các hãng xe Trung Quốc coi là thị trường tiềm năng lớn, với quy mô ước đạt 1 triệu xe/năm vào 2030.

Ô tô Trung Quốc áp dụng chiến lược giảm giá liên tục và khuyến mãi mạnh mẽ. Nhiều mẫu xe sau giảm giá có giá tương đương xe cỡ nhỏ hơn của đối thủ Nhật, Hàn. Dù phải chịu thuế nhập khẩu 50% cho xe nguyên chiếc, các hãng vẫn cạnh tranh được nhờ chi phí sản xuất thấp. Để tối ưu hóa chi phí, các hãng xe Trung Quốc đang chuyển sang lắp ráp trong nước, với mức thuế suất dưới 10% cho linh kiện nhập khẩu. Chery đã liên doanh xây dựng nhà máy lắp ráp tại Hưng Yên, trong khi Geely và một số hãng khác đang thúc đẩy các dự án tương tự.

Ngành ô tô Việt Nam, đặc biệt các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu từ các nước khác, sẽ chịu áp lực cạnh tranh giá. Các công ty logistics, lắp ráp, phân phối ô tô có cơ hội từ khối lượng xe tăng. Ngành linh kiện ô tô, dịch vụ bảo hành, sửa chữa sẽ thay đổi cơ cấu khách hàng. Thị trường bảo hiểm ô tô cũng sẽ tăng trưởng từ doanh số xe tổng thể tăng cao.

Sự gia nhập của ô tô Trung Quốc đã trở thành xu hướng dài hạn, không chỉ là hiện tượng nhất thời. Các doanh nghiệp ô tô Việt Nam cần tìm hướng phát triển bằng cách tập trung vào các phân khúc cao cấp hoặc dịch vụ giá trị gia tăng. Chính sách hỗ trợ sản xuất trong nước sẽ là chìa khóa để giữ lại giá trị gia tăng cho kinh tế Việt Nam, tránh trở thành đơn thuần là nhà máy gia công cho các tập đoàn nước ngoài.