Trong hoàn cảnh mạng lưới đường bộ cao tốc tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, việc nâng cao năng lực lưu thông và đảm bảo an toàn giao thông trở thành ưu tiên hàng đầu.
Để khắc phục triệt để tình trạng vi phạm khoảng cách, phương tiện di chuyển quá chậm gây cản trở "rùa bò" hoặc tình trạng chiếm dụng làn xe tốc độ cao, các cơ quan chức năng đã đưa ra định hướng tổ chức lại giao thông trên cao tốc. Bài viết dưới đây tổng hợp chi tiết 3 nội dung cốt lõi: quy định về khoảng cách an toàn, giải pháp thu hẹp khoảng cách tốc độ và nguyên tắc sử dụng làn vượt.
1. Phạt vi phạm quy định về giữ khoảng cách an toàn trên cao tốc
Giữ khoảng cách an toàn giữa các phương tiện là yếu tố sống còn để ngăn ngừa tai nạn dồn toa khi lưu thông ở tốc độ cao. Dựa theo quy định an toàn giao thông đường bộ, khoảng cách tối thiểu giữa hai xe được xác định dựa trên vận tốc thực tế mà xe đang di chuyển:
Tốc độ 60 km/h: Phương tiện phải giữ khoảng cách tối thiểu là 35 m đối với xe phía trước.
Tốc độ trên 60 km/h đến 80 km/h: Khoảng cách an toàn tối thiểu được nâng lên mức 55 m.
Tốc độ trên 80 km/h đến 100 km/h: Yêu cầu khoảng cách tối thiểu đạt 70 m.
Tốc độ trên 100 km/h đến 120 km/h: Khoảng cách an toàn tối thiểu giữa các xe phải duy trì ở mức 100 m.
Các trường hợp không tuân thủ nghiêm ngặt khoảng cách tối thiểu tương ứng với dải tốc độ vận hành nêu trên đều bị xem là hành vi vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông và sẽ bị lực lượng Cảnh sát giao thông xử phạt nghiêm thông qua hệ thống giám sát hình ảnh (camera phạt nguội) hoặc kiểm tra trực tiếp tại các đoạn đường đủ điều kiện.
2. Nghiên cứu thu hẹp khoảng cách tốc độ tối thiểu và tối đa ở Làn 1
Hiện nay, trên một số tuyến cao tốc, chênh lệch giữa tốc độ tối đa và tốc độ tối thiểu tương đối lớn (ví dụ: tốc độ tối đa 120 km/h nhưng tốc độ tối thiểu chỉ là 60 km/h). Sự chênh lệch này dẫn đến việc nhiều xe chạy quá chậm ở làn tốc độ cao, gây cản trở và ùn ứ kéo dài.
Để xử lý bất cập này, cơ quan quản lý giao thông nghiên cứu tổ chức lại giao thông theo hướng thu hẹp khoảng cách tốc độ giữa tốc độ tối thiểu và tối đa:
Nâng tốc độ tối thiểu: Đề xuất nâng tốc độ tối thiểu của Làn 1 (làn ngoài cùng bên trái, sát dải phân cách) và Làn 2 lên mức không dưới 80% so với tốc độ tối đa cho phép của làn đó.
Ví dụ thực tế: Trên đoạn đường quy định tốc độ tối đa ở Làn 1 là 120 km/h, tốc độ tối thiểu sẽ được điều chỉnh lên mức 100 km/h (thay vì 60 km/h hay 80 km/h như trước). Tương tự, nếu Làn 2 có tốc độ tối đa là 100 km/h, tốc độ tối thiểu sẽ duy trì ở mức 80 km/h.
Việc điều chỉnh này giúp đồng bộ dòng chảy giao thông, nâng cao hiệu suất khai thác của tuyến đường và giảm thiểu xung đột tốc độ giữa các phương tiện cùng lưu thông trên một làn.
3. Nguyên tắc vận hành: Làn trái (Làn 1) chỉ dùng để vượt
Mô hình tổ chức giao thông hiện đại hướng tới việc định hình lại thói quen lái xe của người tham gia giao thông bằng cách quy định Làn 1 là làn đường lưu thông tốc độ cao và dành riêng cho việc vượt xe.
Các quy tắc lưu thông cụ thể bao gồm:
Quy trình vượt xe: Làn 1 chỉ được sử dụng khi phương tiện có nhu cầu vượt xe phía trước. Sau khi hoàn thành thao tác vượt và đã đảm bảo đầy đủ các điều kiện an toàn, tài xế phải chủ động điều khiển xe chuyển về Làn 2 để trả lại khoảng trống cho Làn 1.
Trách nhiệm nhường đường: Khi phương tiện đang lưu thông ở Làn 1 nhận được tín hiệu xin đường (bằng đèn hiệu hoặc còi) từ phương tiện đi phía sau, người lái xe phía trước có trách nhiệm quan sát, di chuyển sang Làn 2 để nhường đường ngay khi đủ điều kiện an toàn.
Chống chiếm dụng làn trái: Tài xế không được tự ý chiếm dụng Làn 1 để chạy đường dài với tốc độ thấp ôm làn trái, cản trở các xe khác có nhu cầu di chuyển nhanh hơn hoặc vượt xe theo đúng luật định.