Văn phòng Chính phủ ngày 14/9 đã ban hành thông báo kết luận của Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tại cuộc họp rà soát quy định về khoảng cách an toàn giữa các phương tiện giao thông đường bộ. Theo chỉ đạo mới nhất, việc xử phạt hành vi vi phạm khoảng cách an toàn phải được tiến hành theo lộ trình rõ ràng, kết hợp công tác tuyên truyền và chỉ chính thức áp dụng khi các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, thiết bị đo kiểm và quy chuẩn pháp lý được hoàn thiện đầy đủ.
Chỉ đạo của Chính phủ về lộ trình thực thi và chống ùn tắc
Lãnh đạo Chính phủ khẳng định yêu cầu giữ cự ly an toàn trên đường bộ, đặc biệt là các tuyến cao tốc, hoàn toàn phù hợp với Công ước Viên năm 1968 mà Việt Nam tham gia, cũng như Luật Đường bộ, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và các văn bản hướng dẫn thi hành. Dù vậy, thực tế áp dụng thời gian qua còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn về hành lang pháp lý, công tác truyền thông chính sách cũng như khâu tổ chức triển khai, khiến thời điểm xử phạt chưa tạo được sự đồng thuận và thuận tiện cho tài xế.
Trước thực trạng đó, Phó thủ tướng giao Bộ Công an tích hợp các tình huống duy trì khoảng cách an toàn trên đường cao tốc vào nội dung đào tạo và sát hạch cấp giấy phép lái xe. Quá trình kiểm tra, xử lý vi phạm của lực lượng chức năng phải bảo đảm tính khoa học, tuyệt đối không gây cản trở lưu thông hay dẫn đến xung đột giao thông, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm hoặc dịp lễ, Tết khi lưu lượng xe tăng đột biến. Hai tuần trước đó, lãnh đạo Chính phủ cũng đã yêu cầu các đơn vị chuyên môn đánh giá lại tính khả thi cùng khung mức xử phạt sau các phản ánh từ cơ quan báo chí.
Yêu cầu sửa đổi Thông tư 38/2024 và bổ sung hệ thống biển báo
Về phương diện tiêu chuẩn kỹ thuật, Phó thủ tướng giao Bộ Xây dựng khẩn trương nghiên cứu, sửa đổi các quy chuẩn liên quan, trong đó có Thông tư 38/2024. Nội dung điều chỉnh cần xác lập cự ly an toàn linh hoạt, tương thích với tốc độ lưu thông thực tế, mật độ phương tiện, điều kiện mặt đường, yếu tố địa hình và các trạng thái thời tiết bất lợi. Trước mắt, Bộ Xây dựng sẽ phối hợp với Bộ Công an triển khai cắm biển báo nhận diện tại những đoạn tuyến cao tốc dự kiến áp dụng xử phạt, tạo cơ sở rõ ràng để người điều khiển phương tiện nhận biết và chấp hành.
Theo các quy chuẩn hiện hành tại Thông tư 38/2024, trong điều kiện đường khô ráo, thời tiết thuận lợi và không có biển chỉ dẫn riêng, phương tiện chạy tốc độ 60 km/h phải duy trì cự ly tối thiểu 35 m với xe liền trước. Khoảng cách an toàn tối thiểu lần lượt tăng lên 55 m đối với dải tốc độ trên 60 đến 80 km/h, 70 m cho tốc độ trên 80 đến 100 km/h và 100 m đối với tốc độ từ trên 100 đến 120 km/h. Khi xe di chuyển dưới 60 km/h, người lái phải chủ động điều chỉnh cự ly phù hợp. Trong điều kiện mưa gió, sương mù, trơn trượt hoặc đèo dốc, khoảng cách bắt buộc phải nới rộng hơn mức thông thường.
Minh bạch trong xác định vi phạm và thực tế kiểm tra thí điểm
Vấn đề then chốt trong công tác xử lý là việc phân định rõ yếu tố khách quan và chủ quan của người cầm lái. Quy trình xác định lỗi cần căn cứ vào khả năng chủ động duy trì cự ly của tài xế. Những tình huống phương tiện khác đột ngột tạt đầu, chuyển làn bất ngờ và chèn vào khoảng trống phía trước không thể bị coi là lỗi vi phạm của xe chạy phía sau.
Về kết quả kiểm soát thực tế, Cục Cảnh sát giao thông đã triển khai kiểm tra việc tuân thủ khoảng cách từ ngày 27/8 trên trục cao tốc Pháp Vân, Cầu Giẽ, Cao Bồ, Mai Sơn, quốc lộ 45 đến Nghi Sơn. Tính đến nay, hơn 20 trường hợp không giữ đúng cự ly đã bị lập biên bản xử lý, phần lớn tập trung vào nhóm xe khách di chuyển bám sát đuôi phương tiện phía trước. Việc yêu cầu hoàn thiện hạ tầng và bổ sung biển báo trước khi nhân rộng xử lý được xem là giải pháp cần thiết, vừa nâng cao tính răn đe vừa tránh phát sinh tranh cãi pháp lý giữa lực lượng thực thi và người tham gia giao thông.