Sau khi vừa sử dụng xe máy điện, nhiều người thường cắm sạc ngay để tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, nếu bộ pin vẫn còn nóng, thói quen này có thể ảnh hưởng đến độ bền lâu dài.
Cùng với sự phổ biến của xe máy điện tại Việt Nam, cách sử dụng và bảo quản pin đang trở thành vấn đề được nhiều người quan tâm. Đây là bộ phận có giá trị cao, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến phạm vi hoạt động và chi phí sử dụng lâu dài của xe.
Trong đó, một trong những câu hỏi thường gặp là nên cắm sạc ngay sau khi kết thúc hành trình hay cần để xe nghỉ trước. Câu trả lời không phụ thuộc hoàn toàn vào số phút chờ, mà chủ yếu nằm ở nhiệt độ thực tế của bộ pin và điều kiện vận hành trước đó.
Vì sao không nên sạc khi pin vẫn còn nóng?Phần lớn xe máy điện hiện nay sử dụng pin lithium-ion kết hợp hệ thống quản lý pin (BMS). Trong quá trình vận hành, bộ pin liên tục cấp điện cho mô-tơ nên nhiệt độ có thể tăng lên, đặc biệt khi xe tăng tốc nhiều, leo dốc, chở nặng hoặc di chuyển trong thời tiết nóng.
Sau một hành trình dài, nhiệt lượng tích tụ trong cụm pin chưa thể giảm ngay. Nếu người dùng lập tức cắm sạc, quá trình nạp điện tiếp tục làm phát sinh nhiệt, khiến bộ pin phải duy trì ở mức nhiệt cao lâu hơn.
Về lâu dài, nhiệt độ cao là một trong những yếu tố có thể thúc đẩy quá trình lão hóa của pin lithium-ion. Vì vậy, việc cắm sạc càng sớm không đồng nghĩa với việc tốt hơn cho pin.
Nhiều hãng xe điện khuyến nghị nên để xe nghỉ khoảng 30 phút đến một giờ sau khi vận hành rồi mới sạc. Tuy nhiên, khoảng thời gian này chỉ mang tính tham khảo, không phải quy tắc cố định cho mọi trường hợp.
Nếu xe chỉ vừa chạy quãng đường ngắn, tốc độ vừa phải, tải nhẹ và thời tiết mát, nhiệt độ pin có thể không tăng đáng kể. Khi đó, người dùng không nhất thiết phải chờ quá lâu.
Ngược lại, sau khi xe chạy đường dài, thường xuyên tăng tốc, leo dốc, chở nặng hoặc hoạt động dưới trời nắng nóng, thời gian nghỉ nên kéo dài hơn. Yếu tố cần ưu tiên là để nhiệt độ bộ pin trở về mức phù hợp trước khi bắt đầu nạp điện.
Nếu xe hiển thị cảnh báo nhiệt độ hoặc pin nóng bất thường, người dùng không nên tiếp tục sạc theo thói quen mà cần chờ pin hạ nhiệt và kiểm tra tình trạng xe nếu cần.
Sạc pin thế nào để sử dụng ổn định lâu dài?Ngoài nhiệt độ, thói quen sạc hàng ngày cũng ảnh hưởng đến tuổi thọ và khả năng duy trì dung lượng của pin.
Người dùng không nhất thiết phải sử dụng đến khi pin gần cạn mới sạc. Nên theo dõi dung lượng còn lại và thực hiện theo khuyến cáo dành riêng cho từng mẫu xe. Với một số dòng xe VinFast, mốc khoảng 20% dung lượng là ngưỡng cần lưu ý.
Khu vực sạc nên khô ráo, thông thoáng và tránh nguồn nhiệt trực tiếp. Nếu xe vừa đỗ lâu ngoài trời nắng, cũng nên để nhiệt độ giảm bớt trước khi cắm sạc.
Bộ sạc sử dụng cần đúng thông số kỹ thuật và tương thích với bộ pin. Các thiết bị không rõ nguồn gốc hoặc không phù hợp có thể ảnh hưởng đến quá trình nạp điện, thậm chí làm tăng nguy cơ phát sinh sự cố.
Trong khi sạc, người dùng cũng nên để ý các dấu hiệu bất thường như nhiệt độ tăng quá cao, cảnh báo từ hệ thống BMS, mùi lạ hoặc quá trình sạc bị gián đoạn liên tục. Khi xuất hiện những dấu hiệu này, nên ngắt sạc và kiểm tra thay vì tiếp tục sử dụng như bình thường.