Xe xăng và xe điện đều có nguy cơ bốc cháy khi quá nhiệt, nhưng cơ chế cháy hoàn toàn khác nhau nên cách dập lửa cũng phải khác. Hiểu đúng từng loại hỏa hoạn chính là yếu tố quyết định giữa an toàn và thảm họa trong những khoảnh khắc khẩn cấp.
Mùa nắng nóng đang vào cao điểm. Quá nhiệt trên các phương tiện giao thông tuy không phổ biến nhưng vẫn là nguy cơ hiện hữu với hầu hết các dòng xe, bất kể chạy xăng hay điện. Điều quan trọng là khi sự cố xảy ra, cách ứng phó đúng với từng loại xe sẽ hoàn toàn khác nhau.
Xăng là nhiên liệu lỏng dễ bắt lửa nhưng vẫn có thể kiểm soát nếu xử lý đúng cách. Khi xảy ra va chạm hoặc rò rỉ, xăng thoát ra ngoài và bốc hơi rất nhanh. Chỉ cần một tia lửa nhỏ, hỗn hợp hơi xăng và oxy trong không khí sẽ tạo thành đám cháy lan nhanh theo dòng chảy của chất lỏng.
Điểm mấu chốt là xăng cần oxy để duy trì ngọn lửa. Chính đặc tính này tạo lợi thế trong công tác dập lửa: lớp bọt hóa học chuyên dụng khi phun ra sẽ dàn trải và bao phủ toàn bộ bề mặt nhiên liệu, cô lập hoàn toàn tiếp xúc giữa xăng và oxy, từ đó dập tắt đám cháy trong thời gian ngắn. Với đám lửa nhỏ mới phát sinh, bình chữa cháy cầm tay chứa bột hóa học cũng phát huy hiệu quả bằng cách tạo lớp mây bột tác động trực tiếp vào phản ứng đốt cháy.
Nước, dù thường được dùng trong chữa cháy, thực ra chỉ đóng vai trò làm mát vỏ xe và ngăn nguy cơ phát nổ, chứ không đủ khả năng dập tắt trực tiếp ngọn lửa từ xăng.
Xe điện: Thách thức từ hiện tượng “thoát nhiệt không kiểm soát”Nếu hỏa hoạn ở xe xăng là cuộc chiến với nhiên liệu lỏng, thì cháy xe điện lại là bài toán phản ứng hóa học phức tạp hơn nhiều. Pin lithium-ion trên ô tô điện khi bị hư hại sẽ kích hoạt hiện tượng “thoát nhiệt không kiểm soát” (thermal runaway) – trạng thái các tế bào pin không chỉ tự sinh nhiệt mà còn tự giải phóng oxy bên trong, khiến ngọn lửa bùng phát dữ dội mà không cần nguồn oxy từ bên ngoài.
Chính đặc tính này khiến bọt hay bột chữa cháy (vốn hoạt động bằng cách ngăn oxy tiếp cận nhiên liệu) trở nên gần như vô hiệu. Giải pháp đúng đắn là làm mát cực nhanh và liên tục để phá vỡ phản ứng dây chuyền giữa các cell pin còn lại. Đám cháy xe điện thường đòi hỏi lượng nước rất lớn (từ 10.000 đến 40.000 lít) kết hợp các biện pháp hạ nhiệt chuyên sâu để dập tắt hoàn toàn lõi pin.
Ngoài nước, lực lượng cứu hộ còn sử dụng chăn chống cháy và bể ngâm để cô lập nhiệt lượng tỏa ra môi trường, ngăn đám lửa lan sang các phương tiện lân cận. Bình cứu hỏa gốc nước cũng là lựa chọn hỗ trợ trong giai đoạn đầu.
Một điểm đặc biệt nguy hiểm: ngọn lửa từ xe điện sau khi tưởng chừng đã tắt vẫn có khả năng bùng phát trở lại nếu nhiệt lượng còn tích tụ bên trong các cell pin chưa cháy hết. Đây là lý do lực lượng cứu hỏa phải duy trì làm mát trong thời gian dài sau khi ngọn lửa bề mặt đã tắt.
Theo kinh nghiệm được chia sẻ từ nhiều tài xế, dù là ô tô xăng hay điện, điều tiên quyết khi xảy ra cháy là lập tức rời xa phương tiện, chỉ áp dụng biện pháp dập lửa phù hợp nếu điều kiện an toàn cho phép, và liên hệ ngay với lực lượng cứu hỏa chuyên nghiệp. Tuyệt đối không đứng gần xe khi lửa đang lan rộng.
Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai loại hỏa hoạn không chỉ giúp bạn phản ứng đúng lúc nguy cấp mà còn là kiến thức quan trọng để bảo vệ bản thân và những người xung quanh trong mùa nắng nóng này.