Việc sở hữu xe máy điện đang kéo theo một bài toán mới đối với cư dân chung cư: làm thế nào để bảo vệ bộ sạc khi xe phải cắm điện trong nhiều giờ. Không ít người dùng phải tìm cách khóa, cố định hoặc đặt bộ sạc ở vị trí khó tiếp cận vì lo thiết bị này bị lấy cắp, trong khi việc cất bộ sạc vào nơi kín để tránh trộm lại tiềm ẩn vấn đề về tản nhiệt.

Minh Hải ở TP HCM là một trong những người chọn cách cố định bộ sạc vào xe mỗi khi xuống hầm chung cư. Với chiếc Honda UC3, anh dùng dây khóa quấn vào bộ sạc rồi cố định vào bánh trước trước khi rời đi. Nguyên nhân là bộ sạc của mẫu xe này có giá trị rất cao, trong khi kích thước tương đối nhỏ, dễ mang đi.

Tại Thái Lan, nơi sản xuất Honda UC3, bộ sạc công suất 1.200 W được bán với giá khoảng 17.000-20.000 baht, tương đương khoảng 13-15 triệu đồng. Tại Việt Nam, một số Head báo giá khoảng 19-20 triệu đồng và phải đặt hàng theo nhu cầu. Với mức giá này, bộ sạc không còn là một phụ kiện có giá trị nhỏ mà trở thành món đồ mà chủ xe phải đặc biệt lưu ý khi sử dụng ở nơi công cộng.

Nỗi lo này cũng xuất hiện với những mẫu xe máy điện phổ thông hơn. Thu Hằng, cũng ở TP HCM, từng chọn cách cho bộ sạc vào cốp xe khi sạc tại hầm chung cư hoặc nơi công cộng, chỉ để phần dây điện đi ra ngoài. Cách này giúp bộ sạc không nằm lộ bên cạnh xe, nhưng sau đó Hằng phải bỏ vì được những người dùng khác cảnh báo thiết bị đang hoạt động cần được đặt ở nơi thông thoáng.

Bộ sạc không đơn thuần là một cục chuyển đổi điện có thể đặt ở bất cứ đâu. Trong quá trình sạc, thiết bị phát nhiệt và cần được thoát nhiệt liên tục. Nếu bị nhốt trong không gian kín như cốp xe, nhiệt có thể tích tụ, làm ảnh hưởng đến bộ sạc và tạo ra nguy cơ mất an toàn.

Mất bộ sạc, xe có thể nằm im

Vấn đề càng trở nên đáng chú ý khi xe máy điện ngày càng xuất hiện nhiều trong các khu chung cư, bãi giữ xe và điểm sạc công cộng. Chủ xe thường có thể khóa xe bằng nhiều lớp bảo vệ, nhưng bộ sạc lại là thiết bị rời và thường phải đặt bên ngoài trong suốt quá trình sạc.

Ở nhiều bãi giữ xe, đơn vị vận hành chủ yếu chịu trách nhiệm trông giữ phương tiện. Những phụ kiện rời đặt bên ngoài xe không phải lúc nào cũng nằm trong phạm vi trách nhiệm bảo quản. Nếu xảy ra mất cắp, bộ phận an ninh có thể hỗ trợ kiểm tra camera hoặc truy tìm người lấy, nhưng việc thu hồi thiết bị không phải lúc nào cũng nhanh chóng.

Trên các cộng đồng người dùng xe điện, vấn đề này xuất hiện dưới nhiều dạng. Có người hỏi cách cố định bộ sạc khi phải sạc tại trạm công cộng, có người tìm kinh nghiệm xử lý khi mất thiết bị và cũng có người hỏi về việc trình báo cơ quan chức năng.

Đối với những người thường xuyên di chuyển bằng xe điện để làm việc, đặc biệt tài xế công nghệ, nguy cơ này càng đáng lưu ý. Họ có thể phải sạc ở nhiều địa điểm khác nhau và không phải nơi nào cũng có người trông coi hoặc khu vực sạc riêng. Nếu bộ sạc bị lấy mất, chi phí thay thế đã là một vấn đề, nhưng thời gian chờ mua thiết bị mới còn có thể khiến chiếc xe phải tạm ngừng sử dụng.

Với những mẫu xe phổ thông, bộ sạc thường có giá vài triệu đồng. Tuy nhiên, các mẫu sử dụng bộ sạc công suất lớn có thể khiến chi phí thay thế tăng lên hàng chục triệu đồng. Vì vậy, việc mất bộ sạc có thể gây thiệt hại lớn hơn nhiều so với hình dung ban đầu của người sử dụng.

Thiết kế cổng sạc quyết định mức độ dễ bị lấy cắp

Một yếu tố ít được chú ý khi mua xe máy điện là vị trí đặt cổng sạc. Cùng là xe dùng pin cố định, nhưng cách nhà sản xuất bố trí bộ phận kết nối lại có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể trong quá trình sạc.

Một số mẫu xe đưa cổng sạc vào bên trong cốp. Người dùng chỉ cần cắm dây, dẫn dây qua một khe được thiết kế sẵn rồi đóng cốp. Khi đó, đầu kết nối nằm trong khoang chứa đồ và người bên ngoài khó tiếp cận để rút dây hoặc lấy bộ sạc.

Thiết kế này mang lại lợi thế nhất định khi xe phải sạc tại nơi công cộng. Tuy nhiên, người dùng vẫn cần kiểm tra dây điện trước khi đóng cốp, tránh để dây bị kẹp, ép hoặc uốn quá mức. Nắp cốp cũng phải được đóng đúng khớp để không làm ảnh hưởng đến dây và đầu kết nối.

Ngược lại, ở những mẫu xe có cổng sạc bố trí ngay bên ngoài, đầu cắm có thể được tiếp cận mà không cần mở cốp. Nếu bộ sạc được đặt ngay cạnh xe, người khác có thể rút đầu nối rồi mang thiết bị đi mà không cần tác động nhiều đến phương tiện.

Chính vì vậy, những thiết kế cho phép khóa hoặc che chắn đầu sạc đang trở thành một ưu điểm thực tế đối với người thường xuyên phải sạc xe ở nơi công cộng.

Một số mẫu còn bố trí vị trí kết nối bên trong khoang chứa đồ nhưng có khe riêng để luồn dây ra ngoài. Khi đóng cốp, phần dây vẫn được đưa tới ổ điện nhưng bộ sạc và đầu kết nối được bảo vệ tốt hơn trước nguy cơ bị người khác tiếp cận.

Khóa bộ sạc cũng phải tính đến tình huống cháy

Khi lo mất cắp, nhiều chủ xe tìm cách cố định bộ sạc hoặc pin vào phương tiện bằng dây khóa. Đây là biện pháp có thể hạn chế việc thiết bị bị mang đi, nhưng nếu sử dụng không đúng cách lại tạo ra một vấn đề khác.

Minh Hải chẳng hạn, sử dụng dây khóa để cố định bộ sạc với xe. Một số người dùng khác còn chia sẻ các giải pháp gia công thêm khung hoặc điểm móc bằng kim loại để có vị trí khóa thiết bị.

Tuy nhiên, việc cố định cần tính đến khả năng xảy ra sự cố trong lúc sạc. Không nên khóa cứng pin hoặc bộ phận liên quan với bánh xe theo cách khiến toàn bộ phương tiện không thể di chuyển. Nếu xảy ra cháy, việc nhanh chóng đưa chiếc xe ra khỏi khu vực đông phương tiện có thể rất quan trọng để hạn chế nguy cơ cháy lan.

Nếu cần cố định thiết bị, người dùng có thể lựa chọn những điểm chắc chắn trên khung hoặc tay dắt của xe thay vì khóa trực tiếp với bánh. Mục tiêu là hạn chế mất cắp nhưng vẫn bảo đảm chiếc xe có thể được di chuyển khi cần thiết.

Đừng vì sợ mất mà nhốt bộ sạc vào cốp

Một trong những sai lầm dễ gặp nhất là ưu tiên chống trộm mà bỏ qua yêu cầu tản nhiệt của bộ sạc. Việc để thiết bị đang hoạt động trong cốp có thể khiến nhiệt không thoát được ra ngoài.

Bộ sạc thực hiện quá trình chuyển đổi điện trong suốt thời gian nạp năng lượng cho pin nên phát sinh nhiệt. Khi đặt trong không gian kín, nhiệt độ bên trong có thể tăng cao hơn so với điều kiện thông thoáng. Điều này không có lợi cho thiết bị và có thể làm tăng rủi ro mất an toàn.

Do đó, khi sạc xe máy điện tại chung cư hoặc nơi công cộng, người dùng nên ưu tiên vị trí thoáng, khô ráo và tránh để bộ sạc bị che phủ. Nếu xe có thiết kế cổng sạc bên trong cốp, cần kiểm tra kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất để xác định cách luồn dây phù hợp, thay vì tự ý đóng kín toàn bộ bộ sạc trong khoang chứa đồ.

Sự xuất hiện ngày càng nhiều của xe máy điện đang khiến bộ sạc trở thành một vấn đề mà người dùng trước đây ít phải quan tâm. Một thiết bị nhỏ nhưng có giá trị từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng vừa cần được bảo vệ khỏi mất cắp, vừa phải bảo đảm điều kiện hoạt động an toàn.

Vì vậy, thay vì chỉ nghĩ đến việc khóa bộ sạc sau khi mua xe, người dùng có thể cân nhắc ngay từ đầu cách bố trí cổng sạc, khả năng cố định thiết bị và vị trí sạc phù hợp. Với những người thường xuyên phải sạc tại chung cư hoặc nơi công cộng, đây có thể là một trong những yếu tố thực tế đáng xem xét khi lựa chọn xe máy điện.