Bộ Công Thương làm rõ Thông tư 61 định hướng trạm sạc xe điện dùng chung theo chuẩn kỹ thuật, không can thiệp vào mô hình kinh doanh của doanh nghiệp.
Tại buổi họp báo thường kỳ quý III diễn ra vào chiều ngày 7/10, đại diện Bộ Công Thương đã cung cấp thông tin chi tiết về các nguyên tắc áp dụng của Thông tư 61/2026/TT-BCT quy định về quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trạm sạc, trụ sạc xe điện. Theo đó, văn bản pháp lý mới xác lập khung kỹ thuật đồng bộ áp dụng cho toàn bộ các hãng ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước cũng như các thương hiệu quốc tế nhập khẩu vào Việt Nam. Quy chuẩn định hướng các hạ tầng sạc phải có khả năng chia sẻ dùng chung giữa các dòng xe có cổng sạc tương thích, đồng thời phân định rạch ròi giữa tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc và quyền tự chủ kinh doanh của nhà đầu tư.
Năm mục tiêu cốt lõi và bài toán chuẩn hóa cổng sạc xe điện
Ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp thuộc Bộ Công Thương, nhấn mạnh công nghiệp ô tô điện là lĩnh vực mới nổi, đòi hỏi khung khổ pháp lý phải được hoàn thiện từng bước để kiến tạo sự đồng bộ cho thị trường. Quy chuẩn QCVN ban hành kèm Thông tư 61 hướng đến năm mục tiêu trọng tâm bao gồm đảm bảo an toàn tuyệt đối, tối ưu khả năng tương thích phần cứng, minh bạch thông tin đối với người tiêu dùng, bảo vệ hệ thống lưới điện quốc gia và mở đường phát triển mạng lưới sạc thông minh trong tương lai.
Để làm rõ triết lý quản lý, lãnh đạo Cục Công nghiệp dẫn chứng quy định của Liên minh châu Âu về việc chuẩn hóa cổng kết nối USB Type-C trên thiết bị di động nhằm nâng cao tính tương thích. Với hạ tầng ô tô điện, quy chuẩn kỹ thuật yêu cầu các doanh nghiệp cung ứng phương tiện và trạm nạp phải đáp ứng những tiêu chuẩn chung về loại đầu nối, chế độ sạc và giao thức kỹ thuật. Tuy nhiên, cơ quan quản lý nhấn mạnh văn bản chỉ can thiệp vào các thông số kỹ thuật thuần túy nhằm loại bỏ rào cản kết nối cơ học, hoàn toàn không can thiệp vào mô hình vận hành thương mại hay cách thức khai thác dịch vụ của từng chủ đầu tư.
Thỏa thuận kinh doanh dân sự và phạm vi áp dụng tại các công trình xây dựng
Liên quan đến quyền tiếp cận trạm nạp, Bộ Công Thương khẳng định việc mở cửa chia sẻ hạ tầng cho khách hàng ngoài hệ thống là quan hệ kinh tế dân sự. Doanh nghiệp đầu tư trạm sạc và người sử dụng xe sẽ tự thỏa thuận về mức giá dịch vụ, phương thức chia sẻ và điều kiện tiếp cận. Khung kỹ thuật chỉ đảm bảo rằng về mặt công nghệ, trụ sạc có đủ năng lực giao tiếp và cấp điện an toàn cho mọi dòng xe tương thích khi được cấp quyền sử dụng.
Giải thích về việc quy chuẩn không bao quát toàn diện các công trình như chung cư hay tòa nhà hỗn hợp, lãnh đạo Cục Công nghiệp cho biết đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan. Quy chuẩn của Bộ Công Thương tập trung trực tiếp vào đối tượng trụ sạc, được xác định là thiết bị cấu thành cốt lõi của trạm nạp điện. Do đó, bất kỳ trụ sạc nào lắp đặt bên trong các công trình dân dụng, tòa nhà phức hợp hay bãi đỗ xe đều bắt buộc phải thỏa mãn đầy đủ các quy định kiểm định an toàn điện theo thông tư này.
Phân định ranh giới quản lý nhà nước và tác động tới thị trường xe điện
Cách tiếp cận phân tách này nhằm phân định ranh giới trách nhiệm rõ ràng giữa các bộ, ngành trong quản lý nhà nước. Nếu đưa toàn bộ mô hình trạm sạc tại công trình vào phạm vi thông tư, phạm vi điều chỉnh sẽ bị chồng chéo sang hệ thống quy chuẩn xây dựng, quy hoạch sử dụng đất và các quy định phòng cháy chữa cháy thuộc thẩm quyền của cơ quan chuyên trách khác.
Việc chuẩn hóa khung kỹ thuật của Thông tư 61 tạo ra hành lang pháp lý minh bạch cho các đơn vị phát triển hạ tầng trạm sạc độc lập lẫn các hãng sản xuất xe điện tại Việt Nam. Định hướng dùng chung về mặt công nghệ giúp hạn chế tình trạng độc quyền cổng sạc hoặc phân mảnh hạ tầng, bảo vệ quyền lợi lâu dài của người tiêu dùng khi chuyển đổi sang phương tiện xanh mà không bị ràng buộc vào một hệ sinh thái trạm sạc đơn lẻ.