BYD đặt mục tiêu vượt Toyota để dẫn đầu ngành ô tô thế giới vào năm 2030

BYD đặt mục tiêu vượt Toyota trở thành hãng xe lớn nhất thế giới vào năm 2030, đối mặt rào cản thuế quan quốc tế và áp lực mở rộng sản xuất toàn cầu.

Nhà sáng lập tập đoàn BYD Wang Chuanfu vừa công bố định hướng chiến lược đưa thương hiệu xe điện Trung Quốc trở thành nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới vào năm 2030. Tham vọng này đồng nghĩa với việc BYD phải vượt qua tập đoàn Toyota của Nhật Bản, đơn vị vừa ghi nhận mức tiêu thụ khoảng 11 triệu phương tiện trong năm 2025. Dù sở hữu tốc độ tăng trưởng quy mô nhanh chóng tại thị trường nội địa, lộ trình vươn lên vị trí số một toàn cầu của BYD đang gặp phải những thách thức lớn về khoảng cách doanh số và làn sóng dựng hàng rào bảo hộ thương mại tại nhiều khu vực.

Tương quan doanh số và khoảng trống tiếp cận thị trường quốc tế

Tại Trung Quốc, BYD hiện nắm giữ khoảng 12% thị phần toàn ngành tính đến tháng 8, đóng góp chính vào tổng doanh số toàn cầu đạt 4,6 triệu xe trong năm 2025. Quy mô hiện nay của hãng xe Trung Quốc tương đương với mức sản lượng mà Toyota từng đạt được vào năm 1997. Dù vậy, mạng lưới phân phối của hai bên vẫn có sự chênh lệch đáng kể khi Toyota hiện diện tại khoảng 170 thị trường, trong khi BYD mới tiếp cận khoảng 120 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Đáng chú ý, ba thị trường ô tô trọng điểm gồm Mỹ, Ấn Độ và Nhật Bản với tổng sức mua khoảng 22 triệu xe mỗi năm, tương đương một phần tư quy mô tiêu thụ toàn cầu, hiện vẫn nằm ngoài tầm với hoặc hạn chế sự hiện diện của BYD. Tại Nhật Bản, bước tiến đáng chú ý nhất của thương hiệu gần đây là việc mở bán dòng xe kei-car Racco và bước đầu nhận được phản hồi tích cực. Việc vắng mặt hoặc gặp rào cản tiếp cận tại các thị trường quy mô lớn này khiến bài toán gia tăng thị phần toàn cầu của hãng thêm phần phức tạp.

Áp lực hàng rào thuế quan và bài toán mở rộng nhà máy ngoài Trung Quốc

Cùng với phạm vi thị trường bị thu hẹp, các rào cản kỹ thuật và chính sách bảo hộ đang tạo ra sức ép tài chính trực tiếp lên các dòng xe xuất khẩu của BYD. Tại Liên minh châu Âu (EU), ô tô điện của BYD sản xuất tại Trung Quốc phải chịu thêm mức thuế 17%. Thị trường Brazil đang áp thuế 35% đối với xe nhập khẩu, trong khi các quốc gia khác như Mexico, Nga và Thái Lan cũng liên tục áp dụng các biện pháp thuế quan phòng vệ đối với xe có xuất xứ từ Trung Quốc, bên cạnh nguy cơ Anh có thể áp thêm thuế nhập khẩu trong thời gian tới.

Nhằm né tránh áp lực thuế, BYD đẩy mạnh kế hoạch dịch chuyển sản xuất ra nước ngoài với hàng loạt dự án nhà máy tại Hungary, Thái Lan, Brazil, Uzbekistan và Indonesia, đạt tổng công suất thiết kế dự kiến gần một triệu xe mỗi năm. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhận định con số này vẫn còn khoảng cách rất lớn. Trong kịch bản doanh số nội địa đi ngang, BYD buộc phải nâng công suất các nhà máy bên ngoài Trung Quốc lên gấp 5 lần, chạm mốc khoảng 5 triệu xe mỗi năm mới có thể đuổi kịp quy mô sản xuất hiện tại của Toyota.

Đa dạng hóa danh mục sản phẩm trước áp lực giảm tốc tại nội địa

Để tìm kiếm dư địa tăng trưởng mới, BYD đang tích cực tái cơ cấu danh mục sản phẩm sang phân khúc cao cấp và thương mại. Hai thương hiệu hạng sang Denza và Fangchengbao đã đóng góp hơn 10% doanh số của tập đoàn trong quý I, song song với các dự án nghiên cứu công nghệ sạc siêu nhanh và khoang lái kỹ thuật số. Đáng chú ý, mảng xe thương mại ghi nhận mức tăng trưởng doanh số 28% trong 9 tháng đầu năm, trái ngược với mức sụt giảm 4% của phân khúc ô tô con, đồng thời hãng đã lên kế hoạch mở dây chuyền sản xuất xe tải hạng nặng tại châu Âu.

Nỗ lực mở rộng này diễn ra trong bối cảnh thị trường ô tô Trung Quốc đối mặt với nguy cơ bão hòa và dư thừa công suất. Hiệp hội Đại lý Ô tô Trung Quốc dự báo tổng lượng tiêu thụ toàn thị trường nội địa có thể ghi nhận mức giảm hai chữ số trong năm nay do ảnh hưởng từ cuộc chiến hạ giá kéo dài.

Thách thức lặp lại mô hình toàn cầu hóa của đối thủ Nhật Bản

Chiến lược phát triển của BYD đang đi theo quỹ đạo quen thuộc mà Toyota từng trải qua trong quá khứ, khởi đầu từ các dòng xe phổ thông giá rẻ, bành trướng thị phần nội địa trước khi đẩy mạnh xuất khẩu và thiết lập mạng lưới chế tạo ở nước ngoài. Giai đoạn 2002 đến 2007, Toyota từng tăng gấp đôi sản lượng ngoài Nhật Bản lên mức 4 triệu xe mỗi năm để khẳng định vị thế dẫn đầu.

Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế hiện nay mang tính cạnh tranh gay gắt hơn rất nhiều khi thị trường xe thế giới tăng trưởng chậm lại và chủ nghĩa bảo hộ công nghiệp gia tăng. Tham vọng soán ngôi vương ngành xe toàn cầu của BYD vào năm 2030 do đó không chỉ phụ thuộc vào năng lực bán xe hay đột phá công nghệ, mà nằm ở tốc độ hiện thực hóa hệ thống sản xuất tại chỗ để thích ứng với các biến số chính trị và thương mại trên toàn cầu.