Que thăm dầu từng là dụng cụ quen thuộc trên hầu hết ô tô, cho phép người dùng tự kiểm tra lượng dầu động cơ chỉ bằng vài thao tác đơn giản. Tuy nhiên, trên một số mẫu xe hiện đại, chi tiết này đang dần biến mất và được thay thế bằng hệ thống đo mức dầu điện tử, với kết quả hiển thị trên bảng đồng hồ hoặc màn hình trung tâm. Sự thay đổi khiến những người có thói quen tự kiểm tra, bảo dưỡng xe cảm thấy bất tiện, nhưng các nhà sản xuất cho rằng đây là cách giúp việc theo dõi tình trạng dầu thuận tiện và hạn chế sai sót hơn.

Que thăm dầu không còn phù hợp với cách sử dụng xe hiện đại?

Trong nhiều thập kỷ, cách kiểm tra dầu động cơ gần như không thay đổi. Người dùng rút que thăm, lau sạch, cắm lại rồi rút ra lần nữa để đối chiếu mức dầu với các vạch giới hạn. Ngoài việc xác định lượng dầu còn lại, thao tác này còn giúp chủ xe quan sát sơ bộ màu sắc và phát hiện một số dấu hiệu bất thường.

Dù đơn giản, phương pháp truyền thống vẫn đòi hỏi người sử dụng phải thực hiện đúng quy trình. Tùy từng mẫu xe, nhà sản xuất có thể yêu cầu động cơ nguội hoặc đã đạt nhiệt độ vận hành, xe đỗ trên mặt phẳng và người dùng chờ một khoảng thời gian nhất định trước khi đọc kết quả. Nếu bỏ qua những điều kiện này, mức dầu quan sát được có thể không phản ánh chính xác tình trạng thực tế.

Theo thông tin được Automotive News công bố năm 2024, các hãng xe đã giải thích lý do chuyển sang hệ thống đo mức dầu điện tử. Đại diện Stellantis cho rằng người tiêu dùng hiện nay không còn ưu tiên tự kiểm tra dầu bằng tay như trước, trong khi cảm biến có thể cung cấp thông tin ngay trên màn hình khi người lái thực hiện thao tác kiểm tra.

Mercedes-Benz cũng đưa ra quan điểm tương tự. Hãng cho biết hệ thống đo kỹ thuật số giúp người dùng theo dõi mức dầu thông qua màn hình dành cho người lái và nhận cảnh báo khi lượng dầu nằm ngoài giới hạn cho phép. Nhờ đó, chủ xe có thể phát hiện sớm tình trạng thiếu dầu mà không nhất thiết phải mở nắp ca-pô để kiểm tra theo cách truyền thống.

Hệ thống điện tử giúp hạn chế sai sót khi kiểm tra dầu

Một trong những lý do quan trọng khiến các hãng xe ưu tiên phương pháp đo điện tử là không phải người dùng nào cũng quen với việc đọc que thăm dầu. Trên một số mẫu xe, các vạch giới hạn được bố trí khá nhỏ hoặc khó quan sát, khiến người thiếu kinh nghiệm dễ nhầm lẫn giữa mức dầu bình thường và tình trạng cần bổ sung.

Khi phát hiện mức dầu thấp, chủ xe cũng cần xác định lượng dầu phù hợp trước khi châm thêm. Nếu bổ sung quá ít, động cơ vẫn có thể thiếu dầu; ngược lại, đổ vượt mức quy định cũng không tốt cho hệ thống bôi trơn và có thể dẫn đến những vấn đề kỹ thuật. Ngoài ra, mỗi động cơ có thể yêu cầu loại dầu với cấp độ nhớt và tiêu chuẩn kỹ thuật riêng, nên việc sử dụng dầu không phù hợp cũng tiềm ẩn rủi ro.

Đại diện Mercedes-Benz cho biết phép đo điện tử có thể hạn chế những sai lệch do cách đọc của người dùng hoặc điều kiện kiểm tra, chẳng hạn xe đỗ trên mặt đường không bằng phẳng hay sự khác biệt về nhiệt độ động cơ. Tuy nhiên, độ chính xác vẫn phụ thuộc vào thiết kế cảm biến, điều kiện đo và hướng dẫn của nhà sản xuất. Vì vậy, hệ thống điện tử không đồng nghĩa với việc mọi sai số đều được loại bỏ hoàn toàn.

Ông Michael Crossen, trưởng nhóm dự án thử nghiệm tại Consumer Reports, cũng lưu ý rằng người dùng có thể thấy mức dầu hơi thấp khi kiểm tra bằng que thăm rồi châm thêm quá nhiều. Theo ông, các hãng xe còn muốn hạn chế tình trạng chủ xe tự ý sử dụng loại dầu không đáp ứng yêu cầu của động cơ. Với những mẫu xe có hệ thống đo điện tử, thông tin trên màn hình có thể giúp người dùng dễ nhận biết khi nào cần kiểm tra hoặc bổ sung dầu theo hướng dẫn.

Vì sao các hãng xe muốn hạn chế việc mở nắp ca-pô?

Khoang động cơ trên ô tô hiện đại ngày càng phức tạp, đặc biệt với các mẫu xe hybrid có cả động cơ đốt trong và hệ thống điện áp cao. Việc tự thao tác khi không nắm rõ vị trí các bộ phận hoặc quy trình an toàn có thể làm tăng nguy cơ xảy ra sự cố. Vì thế, một số nhà sản xuất có xu hướng đưa những thao tác kiểm tra cơ bản lên hệ thống điện tử, giúp người dùng theo dõi thông tin ngay trong cabin.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng mọi thao tác dưới nắp ca-pô đều nguy hiểm hoặc người dùng không còn cần kiểm tra động cơ. Trên xe hybrid, các bộ phận điện áp cao thường được thiết kế và đánh dấu riêng; người dùng cần tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và không tự ý chạm vào những khu vực không được phép. Việc kiểm tra dầu động cơ, nếu được hướng dẫn rõ ràng, vẫn có thể thực hiện an toàn trên những mẫu xe được thiết kế cho thao tác này.

Loại bỏ que thăm dầu cũng có thể giúp nhà sản xuất đơn giản hóa một phần kết cấu và giảm số lượng chi tiết cần lắp ráp. Khi xe đã có cảm biến và màn hình hiển thị, việc tích hợp thêm chức năng kiểm tra mức dầu có thể thuận tiện hơn so với duy trì đồng thời cả hệ thống điện tử lẫn que thăm cơ học. Dù vậy, mức tiết kiệm chi phí thực tế còn phụ thuộc vào thiết kế và cấu hình của từng mẫu xe.

Không có que thăm dầu, chủ xe cần lưu ý điều gì?

Việc chuyển sang đo dầu điện tử không có nghĩa người dùng nên bỏ qua việc bảo dưỡng định kỳ. Hệ thống này chủ yếu cung cấp thông tin về mức dầu, chứ không thay thế toàn bộ quy trình kiểm tra tình trạng động cơ. Mức dầu bình thường cũng không bảo đảm dầu vẫn còn đủ chất lượng để tiếp tục sử dụng, bởi dầu có thể xuống cấp theo thời gian và quãng đường vận hành.

Chủ xe cần làm theo hướng dẫn trong sổ tay sử dụng để biết cách kiểm tra mức dầu, điều kiện đo và cách xử lý khi hệ thống phát cảnh báo. Nếu cần bổ sung dầu, phải chọn đúng loại dầu đáp ứng tiêu chuẩn của động cơ, đồng thời tránh châm quá mức. Khi đèn cảnh báo áp suất dầu động cơ bật sáng trong lúc xe đang vận hành, đây có thể là dấu hiệu nghiêm trọng hơn tình trạng mức dầu thấp thông thường; người lái nên dừng xe ở nơi an toàn, tắt động cơ và kiểm tra theo hướng dẫn của nhà sản xuất, thay vì tiếp tục chạy chỉ vì màn hình không báo thiếu dầu.

Với những người thường xuyên tự bảo dưỡng xe, que thăm dầu vẫn có ưu điểm riêng: dễ sử dụng khi đã nắm đúng quy trình, không phụ thuộc hoàn toàn vào cảm biến và cho phép quan sát trực tiếp dầu. Ngược lại, hệ thống điện tử thuận tiện hơn với người dùng phổ thông, đặc biệt khi xe có hướng dẫn kiểm tra rõ ràng và cảnh báo dễ hiểu.

Nhìn chung, que thăm dầu không biến mất trên toàn bộ ô tô hiện đại mà chỉ bị loại bỏ ở một số mẫu xe. Xu hướng này phản ánh sự chuyển dịch từ các thao tác kiểm tra cơ học sang hệ thống giám sát điện tử, nhằm đơn giản hóa trải nghiệm sử dụng và giảm nguy cơ thao tác sai. Tuy nhiên, dù kiểm tra bằng que thăm hay qua màn hình, việc theo dõi mức dầu và bảo dưỡng đúng lịch vẫn là yếu tố quan trọng để duy trì độ bền động cơ.