Vì sao các hãng xe Trung Quốc có thể sản xuất ô tô điện rẻ hơn nhiều so với thương hiệu châu Âu?

Ô tô Trung Quốc ngày càng được ưa chuộng trên thị trường toàn cầu, và điều này không khó lý giải. Các thương hiệu Trung Quốc đang nhanh chóng mở rộng thị phần nhờ thu hút được nhóm khách hàng muốn sở hữu những mẫu xe có giá bán hợp lý.

Nhìn chung, nhiều mẫu xe Trung Quốc có chất lượng khá tốt, nhất là khi xét đến mức giá thấp hơn mặt bằng chung. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ này đang khiến ngành công nghiệp ô tô châu Âu đối mặt với sức ép lớn, thậm chí làm dấy lên lo ngại về tương lai của toàn ngành.

Một số ý kiến cho rằng lợi thế giá bán của xe Trung Quốc chủ yếu đến từ chính sách hỗ trợ của chính phủ nước này, nhằm hạ giá sản phẩm và gây khó khăn cho các nhà sản xuất nước ngoài.

Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đây của AlixPartners - công ty tư vấn tài chính và phân tích thị trường - cho thấy câu chuyện không đơn giản như vậy. Theo đơn vị này, các khoản trợ cấp và ưu đãi từ chính phủ không phải yếu tố duy nhất giúp Trung Quốc chiếm ưu thế trong lĩnh vực xe điện.

Kết quả phân tích chỉ ra rằng chi phí sản xuất ô tô điện tại Trung Quốc trung bình thấp hơn khoảng 35% so với các mẫu xe tương đương tại châu Âu. Khoảng cách đáng kể này xuất phát từ nhiều yếu tố, bao gồm cách tổ chức sản xuất, quản lý doanh nghiệp, chuỗi cung ứng và tốc độ phát triển sản phẩm.

Cụ thể, AlixPartners ước tính chi phí sản xuất một chiếc ô tô điện mang thương hiệu Trung Quốc, được lắp ráp ngay tại nước này, vào khoảng 20.000 USD. Trong khi đó, một mẫu xe điện tương đương của nhà sản xuất châu Âu cần tới 31.000 USD.

Trước hết, nghiên cứu chỉ ra rằng ngành sản xuất pin tại châu Âu đang phụ thuộc quá nhiều vào nguồn cung nguyên liệu từ bên ngoài. Đây là một trong những nguyên nhân mang tính hệ thống khiến chi phí sản xuất khó giảm xuống.

Nói cách khác, gần như mọi công đoạn trong chuỗi sản xuất pin, từ tìm kiếm nguyên liệu đến chế tạo thành phẩm, đều có chi phí cao tại châu Âu. Một nguồn cung nguyên liệu quan trọng của khu vực đến từ hoạt động tái chế pin, nhưng năng lực tái chế hiện vẫn chưa đủ lớn để đáp ứng nhu cầu sản xuất một cách ổn định và lâu dài.

Bên cạnh đó, giá năng lượng tại châu Âu cao hơn đáng kể so với Mỹ và Trung Quốc, càng khiến chi phí sản xuất tăng thêm. Để giải quyết vấn đề này, AlixPartners đề xuất tăng cường các khoản trợ cấp và ưu đãi nhằm khuyến khích doanh nghiệp xây dựng, duy trì hoạt động của các nhà máy sản xuất pin, đồng thời xem xét hỗ trợ cả chi phí năng lượng trong quá trình vận hành.

Một lợi thế lớn khác của các thương hiệu Trung Quốc so với phần lớn đối thủ phương Tây là yếu tố thường được gọi là "China Speed", tức tốc độ phát triển sản phẩm rất nhanh. Về cơ bản, các hãng ô tô Trung Quốc đã rút ngắn đáng kể thời gian ra quyết định so với thông lệ của ngành.

Ở một số doanh nghiệp, bộ máy quản lý được tinh giản, giúp các quyết định quan trọng không phải trải qua quá nhiều cấp phê duyệt. Hoạt động thử nghiệm cũng thường được thực hiện trên môi trường mô phỏng, còn việc kiểm chứng trực tiếp trên sản phẩm thực tế chủ yếu diễn ra ở giai đoạn cuối.

Tốc độ triển khai và khả năng đưa ra quyết định nhanh chóng được thể hiện rõ trong quá trình phát triển xe điện của Trung Quốc. Từ công nghệ ôtô điều khiển bằng phần mềm đến thiết kế nền tảng xe và tối ưu không gian sử dụng, các hãng xe nước này đều cho thấy sự linh hoạt và sẵn sàng ứng dụng công nghệ mới vào thực tế.

Tuy nhiên, việc chạy đua đưa sản phẩm ra thị trường trong thời gian ngắn đôi khi cũng khiến các nhà sản xuất Trung Quốc vấp phải những sai sót đáng lẽ có thể được phát hiện nếu quá trình thử nghiệm kỹ lưỡng hơn.

Chẳng hạn, một lỗi phần mềm trên xe Lynk & Co có thể khiến hệ thống đèn chiếu sáng vô tình bị tắt khi người lái sử dụng khẩu lệnh trong lúc di chuyển. Vụ tai nạn liên quan đến chiếc Lynk & Co Z20 sau đó đã lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội Trung Quốc.

Từ sự việc này, nhiều người sử dụng xe điện tại Trung Quốc phát hiện phương tiện của mình cũng có nguy cơ gặp lỗi tương tự, kể cả những mẫu xe thuộc các thương hiệu khác.